რატომ შეინარჩუნა სებ-მა მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი უცვლელად - თამთა სოფრომაძის განმარტება
მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის გადაწყვეტილების ძირითადი მიზეზი არის მიმდინარე პროცესები - ინფლაცია ამ ეტაპზე აღემატება სამიზნე 3%-იან მაჩვენებელს და ბოლო მდგომარეობით შეადგენს 5,2%-ს, - ამის შესახებ რადიო „სივრცის“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ში სტუმრობისას სებ-ის მაკროეკონომიკისა და სტატისტიკის დეპარტამენტის უფროსმა თამთა სოფრომაძემ განაცხადა. მისი თქმით, 2026 წლისთვის ინფლაცია სამიზნე მაჩვენებელს დაუბრუნდება და საშუალოდ 3,5%-ი იქნება.
„მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტზე მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ რეფინანსირების განაკვეთი, უცვლელად, 8%-ზე შეგვენარჩუნებინა. ჩვენ მონეტარული პოლიტიკის მართვისას, ძირითადი ინსტრუმენტი, რომ ეკონომიკაზე მოვახდინოთ ზეგავლენა და ფასების სტაბილურობა შევინარჩუნოთ - სწორედ ამის ძირითადი ინსტრუმენტი არის მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი. როგორ ახდენს ეს გავლენას და თითოეულ მოქალაქეზე, როგორ აისახება? მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი თავის მხრივ გავლენას ახდენს საფინანსო სექტორში არსებულ საბაზრო საპროცენტო განაკვეთებზე. ამ არსებული საბაზრო საპროცენტო განაკვეთებით თავისთავად ეკონომიკური აგენტები, მოსახლეობის ნაწილი იღებს გადაწყვეტილებას, თუ რა მოცულობის სესხი აიღოს, რამდენი შეინახოს როგორც ანაბრის სახით. მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე სებ-ს ზეგავლენა აქვს, თუ რა იქნება მთლიანი ერთობლივი მოთხოვნა და ამ არხით საბოლოოდ ინფლაციაზე. ანუ პირველი პირდაპირი ეფექტი, თუ როგორ აისახება რეფინანსირების განაკვეთი მოსახლეობაზე, ეს არის საპროცენტო განაკვეთები, და ასევე ყველაზე მღავარი, რაზედაც მინდა ხაზი გავუსვა - იმიტომ, რომ ხშირად, როდესაც მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთზე ვსაუბრობთ ძირითადად პირდაპირ ეფექტზე - საბაზრო საპროცენტო განაკვეთებზე არის საუბარი. და განსაკუთრებულად მიბმული ისეთი ტიპის სესხებზე, რომელიც პირდაპირ მიბმულია რეფინანსირების განაკვეთზე. თუმცა არ მთავარია ის, რომ ეს არის საერთაშორისო პრაქტიკაში, ინფლაციის თარგეთირება, არის საუკეთესო პრაქტიკა. და ამ ინსტრუმენტით საკმაოდ ეფექტურად იმართება ინფლაციური პროცესები. შესაბამისად მთავარი მიზნის მიღწევა, რაც არის სებ-ის ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფა ეს არის ის, რაც შემდგომ მთელს მოსახლეობაზე აისახება.
გადაწყვეტილების ძირითადი მიზეზი არის მიმდინარე პროცესები. მიმდინარე ინფლაცია ამ ეტაპზე აღემატება სამიზნე 3%-იან მაჩვენებელს და ბოლო მდგომარეობით შეადგენს 5,2%-ს. თუმცა ასევე მნიშვნელოვანია, თუ რა არის ამ ინფლაციის გამომწვევი მიზეზი და რამდენ ხანს შენარჩუნდება მიზნობრივიდან გადახრილი ინფლაცია. ძირითადად ამას განაპირობებს სურსათის ფასები, რომელიც საკმაოდ მაღალი მერყეობით გამოირჩევა და ზოგადად, როგორც ეკონომისტები ვიტყვით, სხვა თანაბარ პირობებში სურსათის ფასების ინფლაციას მხოლოდ მოკლევადიანი გავლენა აქვს მთლიან ინფლაციაზე. აქედან გამომდინარე ჩვენ პროგნოზების წარდგენისას გვქნდა იმის მოლოდინი, რომ ერთის მხრივ დაბალი ბაზის გამო ასევე საერთაშორისო ბაზარზე მიმდინარე ინფლაციის გამო ის დროებით გადააჭარბებდა მიზნობრივ მაჩვენებელს - თუმცა ამას მხოლოდ დროებითი გავლენა ექნებოდა. ტენდენციებსაც, რომ შევხედოთ რადგანაც ეს სურსათის ინფლაციიდან მოდის როგორც წესი ეს მხოლოდ დროებით აისახება ინფლაციაზე. ამის თქმის საფუძველს გვაძლევს ის, რომ უფრო დეტალურად რომ განვიხილოთ რა არის სხვა ინფლაციის საზომები, მაგალითად სურსათის ფასების გამორიცხვით, საბაზო ინფლაცია მიზნობრივი მაჩვენებლის ქვემოთ ნარჩუნდება და 2,4%-ია. ასევე მომსახურების ინფლაცია მიზნობრივ მაჩვენებელზე დაბალია და 2,5%-ს შეადგენს. ეს მიგვანიშნებს იმაზე, რომ ფუნდამენტური ინფლაციური პროცესები ახლოს არის სამიზნე 3%-იან მაჩვენებელთან.
ამიტომ ჩვენი ცენტრალური სცენარიც სწორედ ამას მოიაზრებს, რომ სურსათის ინფლაციას დროებითი გავლენა ექნება. არ გადაიზრდება ე.წ. მეორე რაუნდის ეფექტებში, რაც გულისხმობს იმას, რომ თუ კონკრეტულ საქონელზე ძვირდება ფასი ეს შეიძლება სხვა პროდუქტებზეც გადაიზარდოს - ამას არ ველოდებით და შესაბამისად 2026 წელს ისევ დაუბრუნდება სამიზნე 3%-იან მაჩვენებელს და საშუალოდ იქნება 3,5%-ი“, - აცხადებს თამთა სოფრომაძე.
სხვა სიახლეები
კომერციული ბანკების წარმომადგენლებმა წამოაყენეს ინიციატივა, რომ ეროვნულმა ბანკმა სვოპ მექანიზმები შემოიღოს - დავით რუსია
03.06.2026.17:30
ჩვენც და დანარჩენი მსოფლიოც კვლავ არსებული განაკვეთების ფარგლებში დავრჩებით და ამ თვალსაზრისით, დოლარით დენომინირებულ სესხებზე საპროცენტო განაკვეთების შემცირებას არ უნდა ველოდოთ, - აცხადებს საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორი დავით რუსია, რომელიც ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ს სტუმარი იყო.
დავით რუსიას განცხადებით, საბანკო სექტორში მოქმედი რეზერვებისა და კაპიტალის რეგულაციები შედარებით მკაცრია და ამ მიმართულებით კომერციულ ბანკებსა და ეროვნულ ბანკს შორის შეხვედრაზე გარკვეული ცვლილებების ინიციატივებიც განიხილეს, თუმცა საკითხები ამ ეტაპზე მხოლოდ განხილვის დონეზე რჩება. მისი თქმით, დოლარიზაციის სტრუქტურაც შეიცვალა და დოლარული მასა ძირითადად ფიზიკურ პირებსა და მიკროსესხებზე აღარ ნაწილდება.
„რაც შეეხება დოლარის მასას, ის, ბუნებრივია, ფიზიკურ პირებსა და მიკრო სესხებზე არ მიიმართება და პირდაპირ SME (მცირე და საშუალო ბიზნესი) და კორპორატიულ სეგმენტზე ნაწილდება. კომერციული ბანკების წარმომადგენლებმა წამოაყენეს ინიციატივა, რომ ეროვნულმა ბანკმა სვოპ მექანიზმები შემოიღოს. ეს ინსტრუმენტი ბანკებს საშუალებას მისცემს, დოლარული მასა ცენტრალურ ბანკში განათავსონ, სანაცვლოდ კი ლარის რესურსი მიიღონ, რომელსაც მოგვიანებით, ვალდებულების გასტუმრებისას, უკან დააბრუნებენ. ეროვნული ბანკის პოზიციით, მათთვის ცნობილია ამ ინსტრუმენტის ეფექტურობა, თუმცა მიაჩნიათ, რომ საბაზრო მექანიზმებში ზედმეტად ჩარევის უფლება არ აქვთ და ამ საკითხის დარეგულირება უმჯობესია თავად საბანკო სისტემას მიენდოს.
რაც შეეხება უშუალოდ მონეტარული პოლიტიკის მართვას - ეროვნულმა ბანკმა მაისში ერთდროულად რამდენიმე ინსტრუმენტი აამუშავა, რაც გარკვეულწილად მოულოდნელიც კი იყო. მათ შორის იყო რეფინანსირების განაკვეთის ცვლილება, რომელიც, როგორც იცით, 8.25%-მდე განისაზღვრა. ჩვენ, როგორც წესი, ორიენტირად ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალურ სარეზერვო სისტემასა და ევროპის ცენტრალურ ბანკს ვიღებთ. ვინაიდან ამ პერიოდში არც აშშ-ს და არც ევროპის ცენტრალურ ბანკს საპროცენტო განაკვეთები არ შეუცვლიათ, ჩვენც ველოდით, რომ მაისში მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტი მკვეთრ ნაბიჯებს არ გადადგამდა. მით უმეტეს, რომ ივნისი, ივლისი და აგვისტო მაინც ტურისტული სეზონია და შესაბამისად უფრო მეტად შეიძლება სექტემბერში გვქონოდა პირველი ცვლილება. თუმცა ეროვნულმა ბანკმა რაღაცნაირად პრევენცია მოახდინა“, - აღნიშნა დავით რუსიამ.
საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორის შეფასებით, გლობალურ მონეტარულ პოლიტიკაში საპროცენტო განაკვეთების შემცირების მოლოდინები ჯერჯერობით სუსტდება, რადგან აშშ-ში ინფლაცია 3.8%-ის დონეზე რჩება და ფედერალური რეზერვის 11-12 ივნისის სხდომაზე განაკვეთის შემცირება ნაკლებად მოსალოდნელია. მისი თქმით, მსგავსი ტენდენციაა ევროპაშიც, სადაც ევროპის ცენტრალური ბანკის მხრიდან პოლიტიკის შერბილების ნაცვლად ახალი გამკაცრების სცენარებიც განიხილება. რუსიას შეფასებით, არსებული პირობები დოლარულ სესხებზე საპროცენტო განაკვეთების გაიაფებას არ უნდა გვაძლევდეს მოლოდინს, ხოლო დამატებითი გაურკვევლობა, მათ შორის ჰორმუზის სრუტის გარშემო არსებული გეოპოლიტიკური რისკები, გლობალურ ბაზრებზე სტაბილურობის პერსპექტივას კიდევ უფრო ამცირებს.