ავტოდაზღვევა და უხეში გაუფრთხილებლობა: როდის კარგავს დაზღვეული ანაზღაურების უფლებას?
კომპანიებისა და კერძო პირებისთვის, რომელთა სატრანსპორტო საშუალებები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მათ საქმიანობაში, ე.წ. „კასკო“ ავტოდაზღვევა აუცილებელი ფინანსური ინსტრუმენტია. ამ ტიპის დაზღვევა, როგორც წესი, ფარავს ისეთი მოვლენებით გამოწვეულ ზიანს, როგორიცაა: ავტოსაგზაო შემთხვევა, ვანდალიზმი, სტიქიური მოვლენები, ძარცვა, ქურდობა და ა.შ. თუმცა, ბევრისთვის უცნობია, რომ დაზღვეულს შესაძლოა სრულად წაერთვას სადაზღვევო შემთხვევიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების უფლება მაშინ, როდესაც ზარალი გამოწვეულია მისი განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული ქმედებით. ამ საკითხზე მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვიზიარებს იურიდიული ფირმა "ბი ვი ქონსალთინგის" მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 829-ე მუხლის თანახმად, მზღვეველი თავისუფლდება თავისი მოვალეობის შესრულებისაგან, თუ დამზღვევმა დაზღვევით გათვალისწინებული შემთხვევა გამოიწვია განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით. შესაბამისად, დამოუკიდებლად ის ფაქტი, რომ დამზღვევი სარგებლობდა ავტოდაზღვევით, არ იძლევა კომპენსაციის მიღების ავტომატურ გარანტიას.
რას ნიშნავს „უხეში გაუფრთხილებლობა“?
სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული განმარტების თანახმად, უხეში გაუფრთხილებლობა მოიცავს იმ მითითებების დარღვევას/უგულებელყოფას, რომელიც სავალდებულოდ უნდა იცოდეს მსგავსი ქმედების განმახორციელებელმა ნებისმიერმა პირმა. სხვა სიტყვებით, უხეში გაუფრთხილებლობა წარმოადგენს მეტისმეტ დაუდევრობას.
სად გადის ზღვარი — მარტივი თუ უხეში გაუფრთხილებლობა?
პრაქტიკაში ხშირად დგება კითხვა: როდის არის დაზღვეულის ქცევა უბრალო უყურადღებობა და როდის უხეში გაუფრთხილებლობა? ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დროს მძღოლის ბრალეულობის მარტივ ან უხეშ გაუფრთხილებლობად დაკვალიფიცირება განეკუთვნება შეფასებით კატეგორიას და იგი უნდა განისაზღვროს საგზაო მოძრაობის უშუალო მონაწილის კონკრეტული მოქმედების დადგენითა და ამგვარი მოქმედებით დამდგარი შედეგის მიმართ მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, მარტივ გაუფრთხილებლობად შეფასდება ყველა ის მოქმედება, რომელიც არ წარმოადგენს აუცილებელი წინდახედულების ნორმის განსაკუთრებით მძიმე ისეთ დარღვევას, როგორიცაა:
• დაშვებული სიჩქარის 80-100%-ით გადაჭარბება;
• უმიზეზოდ საპირისპირო მოძრაობის ზოლში გადასვლა;
• დაუდევრად, სათანადო გათვლების გარეშე დაკავებული ზოლიდან გამოსვლით იმავე ზოლში თანმხვედრი მიმართულებით წინ მოძრავი ერთი ან რამდენიმე სატრანსპორტო საშუალების გადასწრება;
• საზოგადოებრივი ტრანსპორტის, ასევე სახანძრო და სხვა სპეციალური ტრანსპორტისათვის გზის არ-დათმობა;
• ავტომანქანის სამართავად გადაცემა მართვის უფლების არმქონე ან არაფხიზელ მდგომარეობაში მყოფი მესამე პირისათვის და ა.შ.
პრაქტიკაში სადაზღვევო კომპანიები შესაბამისი ხელშეკრულების პირობებში ითვალისწინებენ იმ საგამონაკლისო შემთხვევებს, რომელთა დადგომის შემთხვევაშიც შესაძლოა ზიანი არ ანაზღაურდეს (საგამონაკლისო პირობები). მაგალითისათვის, ასეთი საგამონაკლისო პირობა შესაძლოა მოიცავდეს: ავტოსატრანსპორტო საშუალების მართვისას ჩაძინების, მძღოლის მიერ შუქნიშნის დაუმორჩილებლობის, საპირისპირო მიმართულებით მოძრავ ზოლში საგზაო წესების დარღვევით გადაადგილების, უწყვეტი ღერძულა ხაზის გადაკვეთის და სხვა შემთხვევებს. რა თქმა უნდა, აუცილებელია, ამ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში დადგინდეს დამზღვევის ბრალეულობა უხეში გაუფრთხილებლობის ან განზრახვის სახით.
რა უნდა გაითვალისწინოს ბიზნესმა?
ავტოდაზღვევა მნიშვნელოვანი ფინანსური ბერკეტია მოულოდნელი ზარალის თავიდან ასაცილებლად, მაგრამ მისი მოქმედება არ არის უპირობო. დაზღვეულის უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული ქმედება საკმარისია ანაზღაურებაზე უარის მისაღებად. მნიშვნელოვანია დაზღვევის ხელშეკრულების გაფორმებამდე დეტალურად განისაზღვროს ყველა პირობა. ბიზნესისათვის, რომელიც ფლობს/განკარგავს სატრანსპორტო საშუალებებს, ასევე მნიშვნელოვანია, განისაზღვროს სამსახურებრივი მიზნებისათვის გამოსაყენებელი ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის წესები მკაფიოდ. ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია მაშინ, როდესაც კომპანიის თანამშრომლებს გადაცემული აქვთ ავტოსატრანსპორტო საშუალებები დროებით ან მუდმივ სარგებლობაში სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულების მიზნით.
სხვა სიახლეები
ცვლილებები შრომითი მიგრაციის კანონმდებლობაში
17.07.2026.16:43
2026 წლის 9 ივლისს მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა შრომით იმიგრანტსა და თვითდასაქმებულ უცხოელზე შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის წესში. ცვლილებების შესახებ დეტალურად საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.
შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის წესში შესული ცვლილებები არსებითად შეეხება რამდენიმე მიმართულებას. უპირველეს ყოვლისა, დადგენილება აღარ ითვალისწინებს ადგილობრივი დამსაქმებლის მიერ ვაკანსიის წინასწარ გამოცხადების ვალდებულებას. სანაცვლოდ, თუკი ადგილობრივი დამსაქმებელი გეგმავს კალენდარული წლის განმავლობაში დაასაქმოს უცხო ქვეყნის 5 მოქალაქეზე მეტი ან უცხო ქვეყნის მოქალაქეების რაოდენობა აღემატება მასთან დასაქმებული პირების საერთო რაოდენობის 5 პროცენტს, იგი ვალდებულია, განაცხადის გაკეთებამდე არანაკლებ 10 სამუშაო დღით ადრე სააგენტოს შეუთანხმოს წლიური კვოტა პორტალის მეშვეობით.
კვოტის მოპოვებისათვის აუცილებელია შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება, რომ დამსაქმებლის წლიური ბრუნვა შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვების მსურველ თითოეულ უცხოელზე 50 000 ლარზე ნაკლები არ არის. თუ ადგილობრივი დამსაქმებელი არ არის რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად, მან ზემოხსენებული ცნობის ნაცვლად უნდა წარადგინოს კომპეტენტური ორგანოს/პირის მიერ გაცემული სათანადო ცნობა, რომლითაც დასტურდება, რომ იგი არ არის რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად და ცნობის გაცემის წინა უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში მისი ბრუნვა შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვების მსურველ თითოეულ უცხოელზე არ არის 50 000 ლარზე ნაკლები. აღნიშნული დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულება არ ვრცელდება მაშინ, როდესაც დამსაქმებელს არ ჰყავს დასაქმებული 3 უცხოელზე მეტი და მისი დაფუძნებიდან/რეგისტრაციიდან გასულია არაუმეტეს 3 თვე.
შედეგად, სააგენტო დამსაქმებელს განუსაზღვრავს წლიურ კვოტას, რომლის ფარგლებშიც მას ექნება უფლება, კალენდარული წლის განმავლობაში წარადგინოს განაცხადები მასთან დასაქმების მსურველ უცხოელებზე შრომითი საქმიანობის უფლების მოთხოვნის მიზნით. კვოტა შესაძლებელია გაიზარდოს საჭიროების შემთხვევაში, დასაბუთებული მოთხოვნის წარდგენისას.
საყურადღებოა, რომ თუ ადგილობრივი დამსაქმებელი კალენდარული წლის განმავლობაში მის მიმართ განსაზღვრულ კვოტას სრულად არ აითვისებს, სააგენტო უფლებამოსილია, ამ დამსაქმებელთან მიმართებით მომდევნო წლის კვოტის განსაზღვრისას შეამციროს კვოტა.
ცვლილების შედეგად დაზუსტდა, რომ შრომითი საქმიანობის უფლების მოსაპოვებლად იმიგრანტის პასპორტის მოქმედების ვადა არ უნდა იყოს 6 თვეზე ნაკლები. ამასთან, შრომითი საქმიანობის უფლების ხელახალი მოპოვების/შეტყობინების ვალდებულება დამსაქმებელზე არ ვრცელდება მაშინ, როდესაც ხელშეკრულებაში განხორციელებული ცვლილებები შეეხება მხოლოდ დასაქმებული შრომითი იმიგრანტის მიერ დაკავებული პოზიციის დონეს, ხელფასს ან სამუშაო განრიგს.
დადგენილებაში გათვალისწინებულ იქნა ის შემთხვევებიც, რომლებზეც არ ვრცელდება საქმიანობის უფლების მოპოვების ვალდებულება. მათ შორისაა მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა/მომსახურება. დადგენილების თანახმად, მისი ვადა არ უნდა აღემატებოდეს შრომითი იმიგრანტის მიერ ქვეყანაში მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის დაწყების დღიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ჯამურად 4 თვეს, არაუმეტეს შრომითი იმიგრანტის ქვეყანაში კანონიერად ყოფნის პერიოდისა.
ამასთან, შრომითი იმიგრანტის მიერ მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის განხორციელების დაწყებამდე განისაზღვრა ადგილობრივი დამსაქმებლის/მომსახურების ორგანიზატორის ვალდებულება, დაარეგისტრიროს შრომითი იმიგრანტი სპეციალურ ელექტრონულ სისტემაში შემდეგ მისამართზე: www.labourmigration.moh.gov.ge და წარადგინოს შემდეგი ინფორმაცია ადგილობრივი დამსაქმებლის/მომსახურების ორგანიზატორის, ინფორმაციის წარდგენაზე პასუხისმგებელი პირის, მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის განმახორციელებელი შრომითი იმიგრანტის შესახებ.
და ბოლოს, დადგენილება განსაზღვრავს შემთხვევებს, როდესაც შრომითი იმიგრანტის მიერ განხორციელებული საქმიანობა არ ჩაითვლება მოკლევადიან პროფესიულ საქმიანობად. მაგალითად, თუ იმიგრანტი არ არის სათანადო წესით რეგისტრირებული პორტალზე, საქართველოში იმყოფება კანონიერი საფუძვლის გარეშე ან ახორციელებს დადგენილებით განსაზღვრულ 0-კვოტიან საქმიანობას.