ელექტროენერგიის მოხმარების ტემპი უფრო სწრაფად იზრდება ვიდრე გენერაცია, - ამბობს Galt & Taggart-ის კვლევების დეპარტამენტის სექტორის უფროსი, მარიამ ჩახვაშვილი, რომელიც ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა  Business Insider Georgia-ს სტუმარი იყო. მარიამ ჩახვაშვილის თქმით, ბოლო 10 წლის განმავლობაში საქართველოში ელექტროენერგიის მოხმარება გენერაციაზე სწრაფად იზრდებოდა, რის შედეგადაც იმპორტზე დამოკიდებულება თითქმის უცვლელ ნიშნულზე დარჩა. 

„მთლიანობაში, ჩვენ შევხედეთ, თუ რა სიტუაცია გვქონდა მოხმარება-მიწოდების თვალსაზრისით ბოლო 10 წლის განმავლობაში და საით შეიძლება წავიდეთ. ბოლო 10 წლის განმავლობაში ვხედავთ, რომ გენერაციის ობიექტები შენდება, ვახედავთ ახალ ობიექტებს, მაგრამ მოხმარების ტემპი გენერაციაზე სწრაფად იზრდება. შედეგად, ფაქტობრივად, იმპორტზე დამოკიდებულება მეტ-ნაკლებად ერთსა და იმავე ნიშნულზე რჩება. ჩვენ დავაკვირდით, წახალისების რა მექანიზმით სარგებლობდნენ აშენებული სადგურები და ცალსახად გამოჩნდა, რამდენად მნიშვნელოვანია სახელმწიფოს მხრიდან ეს მექანიზმები.

მარიამ ჩახვაშვილის განცხადებით, ბოლო 10 წლის განმავლობაში დამატებული 1.5 გეგავატის სიმძლავრიდან მხოლოდ 6% მოდის იმ პროექტებზე, რომლებიც სახელმწიფოს მხრიდან რაიმე სახის წახალისების მექანიზმით არ სარგებლობდნენ, ხოლო ასეთი პროექტები, ძირითადად, მცირე, საშუალოდ 2-მეგავატიანი სადგურები იყო.

„რეალურად, მხოლოდ მცირე ზომის სადგურებია ისეთი, რომლებსაც შეუძლიათ, სახელმწიფოს მხრიდან წახალისების მექანიზმის გარეშე აშენდნენ. ცოტა მოზრდილი ზომის სადგურებს ყველას ჰქონდა სახელმწიფოს მხრიდან წახალისება და ეს არ იყო მხოლოდ რამდენიმეთვიანი PPA. გვაქვს 12 თვიანი PPA-ის შემთხვევები, გვაქვს შემთხვევები, როდესაც იყო 8 თვიანი PPA პლუს ექსპორტის ხაზზე გარანტირებული დაშვება. ანუ, სხვადასხვა მექანიზმი, რომლითაც ინვესტორს სახელმწიფო აძლევს გარანტიას, რომ ის უახლოესი 10 თუ 15 წლის განმავლობაში მიიღებს შემოსავალს.

არის თუ არა ეს ტვირთი სახელმწიფოსთვის? - ცალსახად ჩანს, რომ ინვესტორისთვის ეს აშკარად საჭიროა, იმიტომ რომ 2017-2022 წლებში, როდესაც გამოცხადებული იყო მორატორიუმი PPA-ებზე და სახელმწიფოს მხრიდან ყოველგვარ წახალისების მექანიზმზე, ფაქტობრივად, ახალი მემორანდუმები არ გაიცემოდა; ანუ, ამ ხუთი წლის განმავლობაში ახალი სადგური არ აშენებულა, ახალ მემორანდუმს ხელი არ მოწერილა და მას შემდეგაც ვხედავთ მშენებლობის ტემპების შენელებას“. - ამბობს ჩახვაშვილი.

მისივე განცხადებით, 2017 წლიდან დღემდე აშენებული პროექტების დიდი ნაწილი ძველი მემორანდუმების ფარგლებში განხორციელდა, ხოლო სახელმწიფოს მიერ CFD-ის მექანიზმის ამოქმედება სწორი და მისასალმებელი ნაბიჯი იყო, რამაც ინვესტორების ინტერესის ზრდა გამოიწვია. მისივე თქმით, აღნიშნული ინტერესის მაჩვენებელია პირველი, მეორე და მესამე აუქციონების, ასევე პირდაპირი მოლაპარაკებების ფარგლებში წარმოდგენილი მრავალრიცხოვანი განაცხადები.

„დღეს ვხედავთ აშკარად მომატებულ ინტერესს, ბევრი განაცხადია შესული სამინისტროში, თუმცა წელს მთავრობას აქვს თავისი გეგმა, როგორ უნდა განვითარდეს ენერგეტიკა. ეს გეგმა გულისხმობდა 2032 წლამდე 4 გიგავატის და 2036 წლამდე კიდევ დამატებით 2.8 გიგავატის დამატებას. გულწრფელად ვიტყვით, მიგვაჩნია, რომ ეს გეგმა ზედმეტად ამბიციურია.

მისასალმებელია ასეთი ამბიციურობა, მაგრამ გვგონია, რომ ამ ვადებში ვერ მოესწრება. ამიტომ ჩვენს პროგნოზებში ცოტათი დავაკორექტირეთ მთავრობის გაცხადებული გეგმა და ვფიქრობთ, რომ ამ 4 გიგავატის დამატება შესაძლებელია 2035 წლისთვის. შესაბამისად, ჩვენი საბაზისო სცენარი სწორედ ამას დავაფუძნეთ.

რა თქმა უნდა, გავწერეთ პესიმისტური სცენარიც, რომელიც გულისხმობს იმას, რომ როგორც აქამდე ვითარდებოდა გენერაციის ტემპი - ცოტა ნელა, მრავალწლიანი დაგვიანებით - ისე გაგრძელდეს. რეალურად, მშენებლობის ტემპების დიდი აჩქარების გარეშე, ჩვენ დავრჩებით იმპორტდამოკიდებულები და ეს დამოკიდებულება კიდევ უფრო გაღრმავდება, ამას აჩვენებს ჩვენი პესიმისტური სცენარი. თუმცა, თუ ავჩქარდით, როგორც დაგეგმილია მთავრობის მხრიდან და როგორც შესაძლებელია ამ გაზრდილი ინტერესიდან გამომდინარე, მაშინ გვაქვს შესაძლებლობა, ვიყოთ წმინდა ექსპორტიორები და უკვე დავტვირთოთ შავი ზღვის კაბელი, სხვა ელექტროგადამცემი ხაზებიც მეზობლებთან და ასე შემდეგ“, - მიიჩნევს Galt & Taggart-ის კვლევების დეპარტამენტის სექტორის უფროსი.