ახალი წესები ვირტუალური აქტივების ბაზარზე - რა უნდა გაითვალისწინონ პროვაიდერებმა
ვირტუალური აქტივების ბაზარი საქართველოში ახალი ეტაპისთვის ემზადება - სექტორის რეგულირების მიმართულებით განხორციელებული ცვლილებები ბაზრის მონაწილეებისთვის არაერთ მნიშვნელოვან სიახლესა და ვალდებულებას ითვალისწინებს. რა იცვლება ვირტუალური აქტივის სერვისის პროვაიდერებისთვის, რას უნდა მიაქციონ ყურადღება კომპანიებმა და რა გავლენას მოახდენს ახალი რეგულაციები მათ საქმიანობაზე - აღნიშნულ საკითხებზე საუბრობს იურიდიული ფირმა „ბი ვი ქონსალთინგის“ მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სიახლე რეგულირებული საქმიანობის ფარგლების დაზუსტებას უკავშირდება. ახალი რეგულაცია უფრო მკაფიოდ განსაზღვრავს, რა შეიძლება ჩაითვალოს ვირტუალური აქტივის მომსახურებად. რეგულირების ქვეშ ექცევა არა მხოლოდ ვირტუალური აქტივის გაცვლა, არამედ: მისი გადაცემა, შენახვა და ადმინისტრირება, პორტფელის მართვა, სავაჭრო პლატფორმის ადმინისტრირება, სესხად გაცემა და პირველადი შეთავაზება ან მასთან დაკავშირებული მომსახურება.
ამასთან, ცვლილებების შედეგად პროვაიდერის რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებაში კონკრეტულად მიეთითება მის მიერ განხორციელებული ვირტუალური აქტივის მომსახურების სახე. ეს მიდგომა ბაზარზე საქმიანობის უფრო გამჭვირვალე და მკაფიო ჩარჩოს შექმნას ემსახურება.
სიახლეები შეეხება ფინანსურ სანქციებსაც. ახალი წესების მიხედვით, პროვაიდერის მიერ ნებადართული საქმიანობის ფარგლების მიღმა მოქმედება 50 000 ლარის ჯარიმას გამოიწვევს, შესაბამისი ელექტრონული სისტემის არქონა ან ეროვნულ ბანკთან შეთანხმებული მომსახურების სქემის დარღვევა კი - 20 000 ლარს. განსაკუთრებით მკაცრია მიდგომა სტაბილურ ვირტუალურ აქტივებთან მიმართებით. საქართველოში ასეთი აქტივის პირველადი შეთავაზება ეროვნული ბანკის წინასწარი წერილობითი თანხმობის გარეშე ასევე 50 000 ლარით დაჯარიმდება. შესაბამისად, იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც ამ მიმართულებით საქმიანობის გაფართოებას გეგმავენ, მარეგულირებელთან წინასწარი კომუნიკაცია და საკანონმდებლო მოთხოვნების შესრულება კრიტიკულ მნიშვნელობას იძენს.
ცვლილებებით აგრეთვე გაფართოვდა მოთხოვნები VASP-ების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით. რეგისტრაციის მსურველმა ეროვნულ ბანკს, სხვა დოკუმენტაციასთან ერთად, უნდა წარუდგინოს მინიმალური საზედამხედველო კაპიტალის შევსების დამადასტურებელი საბანკო ამონაწერი. აღნიშნული მოთხოვნები პირდაპირ აისახება პროვაიდერების ფინანსურ მოდელზეც - მინიმალური საზედამხედველო კაპიტალის ოდენობა დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რა ტიპის მომსახურებას ახორციელებს პროვაიდერი. მაგალითისათვის, კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის ურთიერთგადაცვლის ან გადაცემის მომსახურების განხორციელებისას მინიმალური საზედამხედველო კაპიტალი 150 000 ლარით განისაზღვრა, ხოლო სავაჭრო პლატფორმის ადმინისტრირების შემთხვევაში - 350 000 ლარით.
ცვლილებების ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო მიმართულება რისკების მართვის ჩარჩოს სავალდებულო არსებობაა. პროვაიდერს უნდა ჰქონდეს შესაბამისი პოლიტიკა და პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს ვირტუალურ აქტივებთან დაკავშირებული რისკების გამოვლენას, შეფასებას, მონიტორინგს, ანგარიშგებას, კონტროლსა და შემცირებას.
საბოლოოდ, ახალი რეგულაციები ვირტუალური აქტივების ბაზრისთვის მხოლოდ დამატებითი ბარიერების დაწესებას არ ნიშნავს. მათი მთავარი შედეგი ბაზარზე უფრო მკაფიო თამაშის წესების ჩამოყალიბება და პროფესიული სტანდარტების დახვეწაა. თუმცა, ამავე დროს, კომპანიებისთვის იზრდება როგორც შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხარჯი, ისე - რეგულაციების დარღვევასთან დაკავშირებული ფინანსური რისკები. სწორედ ამიტომ, VASP-ებისთვის მთავარი ამოცანა არა მხოლოდ ახალი მოთხოვნების ცოდნა, არამედ მათი ბიზნეს-ოპერაციებში სწორად ინტეგრირება და საქმიანობის მოქმედ რეგულაციებთან მუდმივი შესაბამისობის უზრუნველყოფაა. ამ პროცესში კი კვალიფიციური სამართლებრივი მხარდაჭერა კომპანიებს საშუალებას აძლევს, დროულად შეაფასონ რისკები და თავიდან აიცილონ რეგულაციების დარღვევით გამოწვეული სამართლებრივი თუ ფინანსური რისკები.
სხვა სიახლეები
ფასთა ინდექსაციის წესში მნიშვნელოვანი ცვლილებები - რა უნდა გაითვალისწინონ მიმწოდებლებმა
12.10.2026.13:58
2026 წლის 5 ოქტომბერს მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა „ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით ფასთა ინდექსაციის გამოყენების საფუძვლების, პრინციპებისა და წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის №245 დადგენილებაში. ცვლილებების შესახებ დეტალურად საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.
ცვლილების შედეგად განისაზღვრა, რომ ფასთა ინდექსაციის მოთხოვნის უფლების გამოყენება შესაძლებელია სამუშაოების დასრულების ვადის მე-12 თვის დასრულებამდე, შემსყიდველისათვის მიმართვის გზით. თუ მიმწოდებელი მიმართავს შემსყიდველს ფასთა ინდექსაციის გამოყენებაზე, იგი ვალდებულია, სამუშაოების დაწყებიდან 12 თვის გასვლის შემდეგ სამუშაოების დასრულებამდე სრულ პერიოდზე წარადგინოს შემსყიდველთან საქსტატის დასკვნა თითოეულ თვეში შესრულებულ სამუშაოებზე.
დადგენილებით აგრეთვე განისაზღვრა, რომ გარდამავალი დებულებით დადგენილი წესები კვლავ ვრცელდება 2026 წლის 1 ივნისიდან 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე, თუმცა არა 2027 წლის შესყიდვების გეგმით გათვალისწინებულ და 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებულ ტენდერებზე.
აღსანიშნავია ისიც, რომ გახანგრძლივდა დროებითი წესით სარგებლობის შესაძლებლობის ვადა - მიმწოდებელი უფლებამოსილია, დადგენილების ამოქმედებიდან 150 კალენდარული დღის ვადაში მიმართოს შემსყიდველს დროებითი წესის გავრცელების მოთხოვნით. აგრეთვე გახანგრძლივდა მოთხოვნის ვადა შემდეგი სამუშაოებისათვის:
ა) 2026 წლის 1 ივნისიდან 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე, გარდა 2027 წლის შესყიდვების გეგმით გათვალისწინებული 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერებისა;
გ) მიმდინარე და 2026 წლის 1 ივნისამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე.
აღნიშნულ შემთხვევებში მიმწოდებელი უფლებამოსილია, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 120 კალენდარული დღის ვადაში (ნაცვლად 60-ისა) მიმართოს შემსყიდველს ხელშეკრულებაზე დროებითი წესის გავრცელების მოთხოვნით.
საყურადღებოა, რომ ცვლილების შედეგად დადგენილებით გათვალისწინებულია პრეისკურანტის საფუძველზე შესყიდული სამუშაოების შემთხვევაც. კერძოდ, თუ ხელშეკრულებით მიწოდების ვადა აღემატება 12 თვეს, ამ ვადის შემდეგ შესრულებულ სამუშაოებსა და გაცემულ დავალებებზე გამოიყენება ფასთა ინდექსაცია, მიუხედავად იმისა, რომ დავალების ფარგლებში სამუშაოების შესრულების ვადა შესაძლოა იყოს 12 თვეზე ნაკლები. ასეთ დროს მიმწოდებელი ფასთა ინდექსაციის გამოყენების მოთხოვნით მიმართავს შემსყიდველს მიწოდების ვადის მე-12 თვის დასრულებამდე. საქსტატის დასკვნა შეიძლება შემსყიდველთან წარდგენილ იქნეს ყოველთვიურად ან სამუშაოების დასრულებამდე ნებისმიერ დროს, მიმწოდებლის მიერ შერჩეულ პერიოდში.
დადგენილება განსაზღვრავს აგრეთვე სანქციებს მიმწოდებელთათვის - სამუშაოების დასრულებიდან 15 სამუშაო დღის ვადაში საქსტატის დასკვნის წარუდგენლობის შემთხვევაში შემსყიდველი უფლებამოსილია, გამოიყენოს გარანტია სრული ოდენობით და, ამავდროულად, დააკისროს პირგასამტეხლო მიმწოდებელს.
ცვლილების შედეგად აგრეთვე განსხვავებულად ჩამოყალიბდა დროებითი წესი ფასთა ინდექსაციის თაობაზე, კერძოდ:
• დადგენილება აღარ ითვალისწინებს დროებითი წესის ფარგლებში მხოლოდ ბიტუმისა და დიზელის ფასთა ინდექსაციას (და შესაბამის გამოთვლის წესს);
• ფასთა ინდექსაცია შეეხება ხელშეკრულების ფარგლებში სამუშაოების ღირებულების 60%-ს;
• ფასთა ინდექსაცია ვრცელდება შრომის ანაზღაურებაზე მხოლოდ ზემოთ მოცემული პროცენტული ოდენობის ფარგლებში.
დროებითი წესის ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების ღირებულებაზე ფასთა ინდექსაცია ხორციელდება შესაბამის თვეს შესრულებული სამუშაოების პერიოდის ბოლო დღიდან 49 დღით ადრე, საქსტატის მიერ საბაზისო ინდექსთან მიმართებით შესაბამისი თვის დადგენილი ინდექსის მიხედვით. ამავდროულად, დასკვნის წარუდგენლობის შემთხვევაში შემსყიდველი უფლებამოსილია, გამოიყენოს ზემოთ აღნიშნული სანქციები.
საყურადღებოა, რომ ცვლილების შედეგად დადგენილებით განსაზღვრული 12-თვიანი შეზღუდვა ფასთა ინდექსაციასთან დაკავშირებით (როდესაც სამუშაოების შესრულების ვადა 12 თვე ან ნაკლებია) არ ვრცელდება დროებითი წესით განსაზღვრულ პროცედურასა და მოთხოვნებზე.
ცვლილებები ძალაში შევიდა გამოქვეყნებისთანავე (2026 წლის 6 ოქტომბერს) და ვრცელდება 2026 წლის 4 ივნისიდან წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობებზე.