საქართველოს კონკურენციის სააგენტოს ვებ-გვერდზე გამოქვეყნდა 2025 წლის საქმიანობის ანგარიში, რომელიც ასახავს განხორციელებული მოკვლევების, მონიტორინგის, კონცენტრაციის თაობაზე შეტყობინებებისა და სხვა სტატისტიკას. სააგენტოს საქმიანობის შესახებ საუბრობს ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.

ანგარიშის თანახმად, 2025 წლის განმავლობაში სააგენტომ ჩაატარა 6 მოკვლევა კონკურენციის კანონმდებლობის სავარაუდო დარღვევის ფაქტებზე, მათ შორის:

• დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება - 4;
• შეთანხმებული ქმედება - 1;
• არაკეთილსინდისიერი კონკურენცია -1.

მიმდინარე მოკვლევებს შორის აღსანიშნავია სამშენებლო ზედამხედველობის მიმართულებით ტენდერებში მონაწილე კომპანიების მიმართ დაწყებული მოკვლევა კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმების შესახებ. დასრულებული მოკვლევების ფარგლებში (მათ შორის, ფარმაცევტული ბაზრის საქმე II, ავტო-იმპორტიორთა საქმე და ა.შ.) სააგენტომ ეკონომიკურ აგენტებს დააკისრა ჯარიმები ჯამური 1 407 633,01 ლარის ოდენობით.

კონცენტრაციების თვალსაზრისით 2025 წელს სააგენტომ განხილული 18 შეტყობინებიდან ყველა მათგანზე გასცა თანხმობა, ერთ შემთხვევაში - ქცევითი ხასიათის ვალდებულებების შესრულების პირობით (ინტელექტუალური საკუთრების უფლების შელახვის თავიდან აცილების მიზნით). ამასთან, ყოველწლიურად იზრდება სააგენტოს გვერდის ავლით განხორციელებული კონცენტრაციების რიცხვი. სააგენტომ გამოავლინა მსგავსი 14 შემთხვევა, რის შედეგადაც ეკონომიკურ აგენტებს დაეკისრათ 204 414.93 ლარის ოდენობით ჯარიმა. აღსანიშნავია, რომ კონცენტრაციები ძირითადად განხორციელდა სწრაფი მოხმარების სამომხმარებლო პროდუქტების (FMCG) და სამშენებლო სექტორში.

ბაზრის მონიტორინგის ფარგლებში სააგენტომ აგრეთვე მოიკვლია FMCG სექტორი და დაადგინა, რომ 2025 წელს ბაზრის საცალო დონე დაბალ-კონცენტრირებულია და არ ფიქსირდება დომინანტური მდგომარეობის მქონე კომპანია. მიუხედავად ამისა, სექტორის დინამიური განვითარების ფონზე არსებობს გარკვეული დისპროპორცია ძალთა ბალანსებს შორის, როდესაც საცალო სექტორს გააჩნია შესაძლებლობა, მიმწოდებლებს უკარნახოს სავაჭრო პირობები. მიმწოდებლების მხარეს არსებული ძლიერი კომპანიები თავადაც ცდილობენ ქსელში შესვლისას საცალო სექტორს კონკურენტზე უკეთესი პირობები შესთავაზონ (მაგ. „ქეშბექი“).

ბაზრის მონიტორინგი, სხვა სექტორებთან ერთად, აგრეთვე განხორციელდა სასურსათო პროდუქტების იმპორტის ბაზართან მიმართებით. სააგენტო აღნიშნავს, რომ იმპორტიორი კომპანიების მიხედვით შეფასებული პროდუქტების იმპორტის ბაზრები საკმაოდ დივერსიფიცირებულია და მხოლოდ 2 პროდუქტის ბაზარზე ფიქსირდება ზომიერად კონცენტრირებული ბაზრის მაჩვენებელი.

2025 წელს მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიმართულებით სააგენტოში შესულ განცხადებათა რიცხვი 65%-ით გაიზარდა წინა წელთან შედარებით, დასრულებულ საქმეთა 90% კი გადაწყდა მომხმარებლის სასარგებლოდ. განხილულ საქმეებში ლიდერობს ონლაინ და საბითუმო/საცალო ვაჭრობა, ხოლო მომხმარებელთა ძირითად მოთხოვნებს წარმოადგენს თანხის დაბრუნება ან/და ნაკლიანი ნივთის შეკეთება.

სააგენტო ანგარიშში აგრეთვე ხაზს უსვამს იმ მნიშვნელოვან სტანდარტებს, რომლებიც მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კუთხით დამკვიდრდა 2025 წლის პრაქტიკით. მაგალითისათვის, დადგინდა მოვაჭრის ვალდებულება, უზრუნველყოს საქონლის მარაგების შესახებ ინფორმაციის დროული განახლება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოქმედებს მომხმარებლის უფლება, მიიღოს იმავე კატეგორიის ალტერნატიული საქონელი იგივე ფასდაკლებით, რაც იმოქმედებდა მარაგების არსებობის შემთხვევაში;

2025 წლის ანგარიში აჩვენებს, რომ სააგენტო აქტიურად იკვლევს ბაზარზე არსებულ მდგომარეობას, თუმცა წარმოდგენილი მონაცემები ერთდროულად ავლენს ბაზრებზე არსებულ რიგ სტრუქტურულ გამოწვევებს. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ძალთა დისბალანსის საკითხი FMCG სეგმენტში, სადაც არსებული მდგომარეობა, შესაძლებელია წარმოადგენდეს დამატებით სირთულეს, განსაკუთრებით - მცირე/საშუალო ზომის და ახლად შექმნილი კომპანიებისთვის, სათანადოდ და სრულფასოვნად იყვნენ წარმოდგენილნი სავაჭრო ქსელებში. აგრეთვე იკვეთება კონცენტრაციების კონტროლის პრაქტიკაში არსებული ხარვეზები, რაც მიუთითებს, რომ კონკურენტული გარემოს სრულყოფა კვლავ საჭიროებს როგორც გაძლიერებულ ზედამხედველობას, ისე - ბიზნესის მხრიდან კანონმდებლობასთან შესაბამისობას უზრუნველყოფას.