„ბი ვი ქონსალთინგი“ კონკურენციის სააგენტოს 2025 წლის ანგარიშზე
საქართველოს კონკურენციის სააგენტოს ვებ-გვერდზე გამოქვეყნდა 2025 წლის საქმიანობის ანგარიში, რომელიც ასახავს განხორციელებული მოკვლევების, მონიტორინგის, კონცენტრაციის თაობაზე შეტყობინებებისა და სხვა სტატისტიკას. სააგენტოს საქმიანობის შესახებ საუბრობს ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.
ანგარიშის თანახმად, 2025 წლის განმავლობაში სააგენტომ ჩაატარა 6 მოკვლევა კონკურენციის კანონმდებლობის სავარაუდო დარღვევის ფაქტებზე, მათ შორის:
• დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება - 4;
• შეთანხმებული ქმედება - 1;
• არაკეთილსინდისიერი კონკურენცია -1.
მიმდინარე მოკვლევებს შორის აღსანიშნავია სამშენებლო ზედამხედველობის მიმართულებით ტენდერებში მონაწილე კომპანიების მიმართ დაწყებული მოკვლევა კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმების შესახებ. დასრულებული მოკვლევების ფარგლებში (მათ შორის, ფარმაცევტული ბაზრის საქმე II, ავტო-იმპორტიორთა საქმე და ა.შ.) სააგენტომ ეკონომიკურ აგენტებს დააკისრა ჯარიმები ჯამური 1 407 633,01 ლარის ოდენობით.
კონცენტრაციების თვალსაზრისით 2025 წელს სააგენტომ განხილული 18 შეტყობინებიდან ყველა მათგანზე გასცა თანხმობა, ერთ შემთხვევაში - ქცევითი ხასიათის ვალდებულებების შესრულების პირობით (ინტელექტუალური საკუთრების უფლების შელახვის თავიდან აცილების მიზნით). ამასთან, ყოველწლიურად იზრდება სააგენტოს გვერდის ავლით განხორციელებული კონცენტრაციების რიცხვი. სააგენტომ გამოავლინა მსგავსი 14 შემთხვევა, რის შედეგადაც ეკონომიკურ აგენტებს დაეკისრათ 204 414.93 ლარის ოდენობით ჯარიმა. აღსანიშნავია, რომ კონცენტრაციები ძირითადად განხორციელდა სწრაფი მოხმარების სამომხმარებლო პროდუქტების (FMCG) და სამშენებლო სექტორში.
ბაზრის მონიტორინგის ფარგლებში სააგენტომ აგრეთვე მოიკვლია FMCG სექტორი და დაადგინა, რომ 2025 წელს ბაზრის საცალო დონე დაბალ-კონცენტრირებულია და არ ფიქსირდება დომინანტური მდგომარეობის მქონე კომპანია. მიუხედავად ამისა, სექტორის დინამიური განვითარების ფონზე არსებობს გარკვეული დისპროპორცია ძალთა ბალანსებს შორის, როდესაც საცალო სექტორს გააჩნია შესაძლებლობა, მიმწოდებლებს უკარნახოს სავაჭრო პირობები. მიმწოდებლების მხარეს არსებული ძლიერი კომპანიები თავადაც ცდილობენ ქსელში შესვლისას საცალო სექტორს კონკურენტზე უკეთესი პირობები შესთავაზონ (მაგ. „ქეშბექი“).
ბაზრის მონიტორინგი, სხვა სექტორებთან ერთად, აგრეთვე განხორციელდა სასურსათო პროდუქტების იმპორტის ბაზართან მიმართებით. სააგენტო აღნიშნავს, რომ იმპორტიორი კომპანიების მიხედვით შეფასებული პროდუქტების იმპორტის ბაზრები საკმაოდ დივერსიფიცირებულია და მხოლოდ 2 პროდუქტის ბაზარზე ფიქსირდება ზომიერად კონცენტრირებული ბაზრის მაჩვენებელი.
2025 წელს მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიმართულებით სააგენტოში შესულ განცხადებათა რიცხვი 65%-ით გაიზარდა წინა წელთან შედარებით, დასრულებულ საქმეთა 90% კი გადაწყდა მომხმარებლის სასარგებლოდ. განხილულ საქმეებში ლიდერობს ონლაინ და საბითუმო/საცალო ვაჭრობა, ხოლო მომხმარებელთა ძირითად მოთხოვნებს წარმოადგენს თანხის დაბრუნება ან/და ნაკლიანი ნივთის შეკეთება.
სააგენტო ანგარიშში აგრეთვე ხაზს უსვამს იმ მნიშვნელოვან სტანდარტებს, რომლებიც მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კუთხით დამკვიდრდა 2025 წლის პრაქტიკით. მაგალითისათვის, დადგინდა მოვაჭრის ვალდებულება, უზრუნველყოს საქონლის მარაგების შესახებ ინფორმაციის დროული განახლება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოქმედებს მომხმარებლის უფლება, მიიღოს იმავე კატეგორიის ალტერნატიული საქონელი იგივე ფასდაკლებით, რაც იმოქმედებდა მარაგების არსებობის შემთხვევაში;
2025 წლის ანგარიში აჩვენებს, რომ სააგენტო აქტიურად იკვლევს ბაზარზე არსებულ მდგომარეობას, თუმცა წარმოდგენილი მონაცემები ერთდროულად ავლენს ბაზრებზე არსებულ რიგ სტრუქტურულ გამოწვევებს. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ძალთა დისბალანსის საკითხი FMCG სეგმენტში, სადაც არსებული მდგომარეობა, შესაძლებელია წარმოადგენდეს დამატებით სირთულეს, განსაკუთრებით - მცირე/საშუალო ზომის და ახლად შექმნილი კომპანიებისთვის, სათანადოდ და სრულფასოვნად იყვნენ წარმოდგენილნი სავაჭრო ქსელებში. აგრეთვე იკვეთება კონცენტრაციების კონტროლის პრაქტიკაში არსებული ხარვეზები, რაც მიუთითებს, რომ კონკურენტული გარემოს სრულყოფა კვლავ საჭიროებს როგორც გაძლიერებულ ზედამხედველობას, ისე - ბიზნესის მხრიდან კანონმდებლობასთან შესაბამისობას უზრუნველყოფას.
სხვა სიახლეები
მეწარმეობის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამა - რა ფინანსურ შესაძლებლობებს სთავაზობს სახელმწიფო ბიზნესს?
06.11.2026.15:05
2026 წლის 2 ნოემბერს საქართველოს მთავრობის №517 დადგენილებით დამტკიცდა მეწარმეობის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიზანია ადგილობრივი მეწარმეობის ხელშეწყობა და კერძო სექტორის საჭიროებებზე მორგებული ფინანსური ინსტრუმენტების შეთავაზება. აღნიშნული ინსტრუმენტები მეწარმე სუბიექტებს საინვესტიციო პროექტების განხორციელებისთვის დაფინანსების ალტერნატიულ შესაძლებლობებს სთავაზობს.
დადგენილების თანახმად, კორპორაცია პროგრამას ახორციელებს შემდეგი სახის ფინანსური ინსტრუმენტების გამოყენებით:
სინდიცირებული სესხი - წარმოადგენს დაფინანსების მექანიზმს, რომლის ფარგლებშიც მეწარმე სუბიექტს სესხი ერთობლივად მიეწოდება კორპორაციისა და ერთი ან რამდენიმე ფინანსური ინსტიტუტის მიერ. ამ მოდელის ფარგლებში კორპორაციის თანამონაწილეობა არ უნდა აღემატებოდეს სესხის ძირითადი თანხის 45%-ს. რაც შეეხება საპროცენტო განაკვეთს, კორპორაციის მიერ გაცემულ თანხაზე დასარიცხი პროცენტი არ უნდა იყოს ამავე დადგენილებით განსაზღვრულ მაჩვენებელზე დაბალი.
ამავდროულად, სინდიცირებულ სესხში კორპორაციის მონაწილეობაზე გადაწყვეტილება მიიღება მისი მონაწილეობით დაფინანსების ოდენობის მიხედვით (5 მილიონ ლარამდე – კომიტეტის, 5-20 მილიონი ლარის ჩათვლით – საბჭოს, ხოლო 20 მილიონ ლარზე მეტი თანხის შემთხვევაში – საქართველოს მთავრობის მიერ).
პირდაპირი ან/და ჰიბრიდული სესხი - პროგრამის თანახმად, მეწარმე სუბიექტის მიერ საინვესტიციო პროექტის განხორციელების მიზნით, გაიცემა:
ა) პირდაპირი სესხი (საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სესხი) ან/და
ბ) ჰიბრიდული სესხი, რომელიც აერთიანებს სასესხო და წილობრივი დაფინანსების მახასიათებლებს, მათ შორის: სესხიდან გამომდინარე ფულადი მოთხოვნის მეწარმე სუბიექტის წილში (აქციებში) კონვერტაციის შესაძლებლობას ან/და კორპორაციის უფლებას, სესხის სანაცვლოდ მიიღოს მეწარმის მოგების შეთანხმებული ნაწილი, ან/და სასესხო და წილობრივი დაფინანსების მახასიათებლების მქონე სხვა მექანიზმებს.
დადგენილებით განსაზღვრულია მსგავსი სესხის გაცემის წინაპირობაც - მეწარმე სუბიექტის თანამონაწილეობა საინვესტიცო პროექტის დაფინანსებაში, კაპიტალური ხარჯების არანაკლებ 30%-ის ოდენობით.
რაც შეეხება საპროცენტო განაკვეთს, პირდაპირი სესხის თანხაზე დასარიცხი მინიმალური საპროცენტო განაკვეთი არ უნდა იყოს დადგენილებით განსაზღვრულ მაჩვენებელზე ნაკლები. ამავდროულად, გადაწყვეტილება, ისევე, როგორც სინდიცირებული სესხის შემთხვევაში, მიიღება სესხის ოდენობის მიხედვით (2 მილიონ ლარამდე – კომიტეტის, 2-10 მილიონი ლარის ჩათვლით – საბჭოს, ხოლო 10 მილიონ ლარზე მეტი თანხის შემთხვევაში – საქართველოს მთავრობის მიერ). სესხის ტიპები, სარგებლობის პირობები და კრიტერიუმები დამატებით დგინდება კორპორაციის დირექტორის მიერ.
პირდაპირი წილობრივი მონაწილეობა - კორპორაცია ახორციელებს მეწარმე სუბიექტის კაპიტალში პირდაპირ წილობრივ მონაწილეობას, რის შესახებაც გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს მთავრობა. დეტალური კრიტერიუმები, შეფასების წესები, მოთხოვნები და ინსტრუმენტის განხორციელების წესები დგინდება კორპორაციის დირექტორის მიერ.
ამრიგად, მეწარმეობის მხარდაჭერის ახალი სახელმწიფო პროგრამა ბიზნესს დაფინანსების განსხვავებულ მექანიზმებს სთავაზობს და ქმნის შესაძლებლობას, საინვესტიციო პროექტების საჭიროებებისა და სპეციფიკის გათვალისწინებით, მეწარმე სუბიექტებმა ისარგებლონ როგორც სასესხო, ისე - წილობრივი დაფინანსებით. პროგრამის ეფექტიანობა და კონკრეტული ფინანსური ინსტრუმენტების ხელმისაწვდომობა კი მნიშვნელოვნად იქნება დამოკიდებული მის ფარგლებში განსაზღვრულ დამატებით კრიტერიუმებსა და დაფინანსების პირობებზე.