საქართველოს პრემიერ-მინისტრის განცხადების თანახმად, ქართულ სუპერმარკეტებში სასურსათო პროდუქციის ფასების მაღალი მაჩვენებლის გათვალისწინებით, შესაძლოა ბაზრის მოთამაშეები კარტელური პრინციპით მოქმედებდნენ, რისი დადასტურების შემთხვევაშიც გამოიყენება შესაბამისი ანტიმონოპოლიური მექანიზმები. კარტელური შეთანხმების არსსა და მის სამართლებრივ შედეგებზე საუბრობს იურიდიული ფირმა "ბი ვი ქონსალთინგის" მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.

რა არის კარტელური შეთანხმება?

კონკურენციის შემზღუდველი (ე.წ. კარტელური) შეთანხმებები აკრძალულია საქართველოს კანონით „კონკურენციის შესახებ“. კანონის თანახმად,  დაუშვებელია, დადებულ იქნეს ისეთი ხელშეკრულება, მიღებულ იქნეს ისეთი გადაწყვეტილება ან განხორციელდეს ისეთი შეთანხმებული ქმედება, რომლის მიზანი ან შედეგია შესაბამის ბაზარზე კონკურენციის შეზღუდვა, დაუშვებლობა ან/და აკრძალვა.  მაგალითისათვის, ასეთი შეთანხმებაა: ფასების ფიქსირება, ბაზრების ან მიწოდების წყაროების სხვადასხვა ნიშნით განაწილება, იდენტურ ტრანზაქციებზე განსხვავებული პირობების დაწესება, არარელევანტური დამატებითი პირობების ან ვალდებულებების დადგენა  ხელშეკრულების მხარისათვის და ა.შ.

იმისათვის, რომ დადგინდეს კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმების არსებობა, საჭიროა, სახეზე იყოს მინიმუმ შემდეგი ელემენტები:

• ორი ან მეტი ეკონომიკური აგენტი;
• შეთანხმება/შეთანხმებული ქმედება/გადაწყვეტილება;
• კონკურენციის შეზღუდვის/აკრძალვის მიზანი ან შედეგი.

ამასთან, კონკურენციის სამართალი კრძალავს კარტელურ შეთანხმებებს ეკონომიკურ აგენტებს შორის, რომლებიც საქმიანობენ ბაზრის როგორც ერთ დონეზე („ჰორიზონტალური შეთანხმება“), ისე - სხვადასხვა დონეზე („ვერტიკალური შეთანხმება“). მაგალითისათვის, ვერტიკალური შეთანხმების გავრცელებული ფორმებია: სარეალიზაციო ფასის ფიქსირება, ექსკლუზიური შესყიდვები, ექსკლუზიური დისტრიბუცია, შერჩევითი სადისტრიბუციო სისტემა და ა.შ.

როგორ ხდება კარტელური შეთანხმების იდენტიფიცირება?

„კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო უფლებამოსილია, განახორციელოს საქმის მოკვლევა წარდგენილი საჩივრის საფუძველზე ან საკუთარი ინიციატივით. საქმის მოკვლევის დაწყების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ სააგენტო იწყებს საქმის მოკვლევას და არაუგვიანეს 6 თვისა იღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას.

სააგენტო უფლებამოსილია, ეკონომიკურ აგენტებს მოსთხოვოს ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც ხელს შეუწყობს საქმისათვის მნიშვნელოვანი  გარემოებების დადგენას. სააგენტოს მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის მიუწოდებლობის ან არასწორი/არასრული ინფორმაციის მიწოდების შემთხვევაში იურიდიულ პირს ეკისრება ჯარიმა 3 000 ლარის ოდენობით.

დამატებით, სააგენტო უფლებამოსილია, ჩაატაროს სხდომა მხარეთა მონაწილეობით და მიიღოს მათგან ახსნა-განმარტები. სააგენტოს საბოლოო გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის  შესაბამისად,  თბილისის საქალაქო სასამართლოში. ამასთან, სასამართლო უფლებამოსილია, სრულად გადასინჯოს სააგენტოს გადაწყვეტილება, მათ შორის, ჯარიმის ოდენობის ნაწილში.

რა სამართლებრივი შედეგი მოჰყვება კარტელური შეთანხმების დადასტურებას?

რაც შეეხება ეკონომიკურ აგენტთა პასუხისმგებლობას, კონკურენციის შემზღუდველი (კარტელური) შეთანხმების დადასტურების შემთხვევაში მხარეს დაეკისრება ჯარიმა, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს წინა ფინანსური წლის განმავლობაში მისი ერთობლივი შემოსავლის 5%-ს, ხოლო დარღვევის სამართლებრივი საფუძვლის აღმოუფხვრელობის ან აღნიშნული დარღვევის განმეორების შემთხვევაში მხარეს დაეკისრება ჯარიმა, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს წინა ფინანსური წლის განმავლობაში მისი ერთობლივი შემოსავლის 10%-ს.