მსოფლიო მნიშვნელოვანი ეკონომიკური გაურკვევლობის პერიოდს გადის - ADB-ის პრეზიდენტი
აზიის განვითარების ბანკის პრეზიდენტის, მასატო კანდას სპეციალური მიმართვა ASEAN-ის მაღალი დონის კონფერენციაზე დაკავშირებადობის საკითხებზე:
,,ნება მომეცით, პირველ რიგში, მივულოცო ფილიპინებს ASEAN-ის თავმჯდომარეობის წარმატებით განხორციელება წელს. ეს რეგიონისთვის რთული წელი იყო. თუმცა, პრეზიდენტ მარკოსის ძლიერი ხელმძღვანელობით, ფილიპინებმა სრულიად სწორად აჩვენა მედეგობა. თქვენ წინ წამოსწიეთ ის, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია პრაქტიკული რეგიონული თანამშრომლობა. მდივანო ლაზარო, ასევე მინდა აღვნიშნო თქვენი შესანიშნავი მუშაობა დაკავშირებადობის დღის წესრიგის წინ წაწევის მიმართულებით. მსოფლიო გაურკვევლობის პერიოდს გადის. ჩვენ რთულ, ერთმანეთზე გადაჯაჭვულ გამოწვევებთან გვიწევს გამკლავება. სავაჭრო ფრაგმენტაცია, გეოპოლიტიკური დაძაბულობა, ენერგეტიკული წნეხი და გარემოსდაცვითი გამოწვევები რეგიონის ეკონომიკების მედეგობას გამოცდას უწყობს. ASEAN-ის ზრდა ძლიერია, თუმცა მედეგობა განსაზღვრავს თქვენი განვითარების მომდევნო ეტაპს. საკითხავი მხოლოდ ის არ არის, თუ როგორ გაუმკლავდება ASEAN დღევანდელ შოკებს. საკითხავია, როგორ ავიცილოთ თავიდან, რომ დღევანდელი შოკები ხვალინდელ შეზღუდვებად არ იქცეს. ჩვენ არ შეგვიძლია დავუშვათ, რომ მათ ASEAN Vision 2045-ის გრძელვადიანი ამბიციები შეაფერხონ.
ერთი რეგიონი, რომელიც მომავალი კეთილდღეობისთვის არის დაკავშირებული
დღევანდელი გაურკვევლობისა და ASEAN-ის გრძელვადიანი კეთილდღეობის პასუხი ერთია: უფრო ღრმა რეგიონული ინტეგრაცია.
ASEAN მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ინტეგრირებული და ვაჭრობაზე დამოკიდებული რეგიონია. თქვენი კეთილდღეობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად ეფექტიანად გადაადგილდება საქონელი, ენერგია, კაპიტალი, მონაცემები და ადამიანები საზღვრებს შორის.
ჩვენ ვიცით, რომ თანამშრომლობა ხელს უწყობს საზღვარგარეთული ინფრასტრუქტურის განვითარებას, ეფექტიან ვაჭრობასა და უფრო ღრმა ეკონომიკურ კავშირებს. თუმცა, ამას ვერცერთი ქვეყანა დამოუკიდებლად ვერ მიაღწევს.
სწორედ ამიტომ არის დაკავშირებადობა დღეს უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე ოდესმე. ASEAN Connectivity Strategic Plan ქმნის შესაბამის ჩარჩოს. ახლა ჩვენი საერთო ამოცანა ნათელია: სტრატეგიიდან უფრო აქტიურ განხორციელებაზე უნდა გადავიდეთ. კავშირის შექმნის ყოველი დაგვიანებული წელი მედეგობის გაძლიერების კიდევ ერთი გადადებული წელია.
დაფინანსების გამოწვევა
ამ ამოცანის მასშტაბი უზარმაზარია.
ASEAN-ში ინფრასტრუქტურისა და დაკავშირებადობის საჭიროებები კვლავ მნიშვნელოვან მასშტაბს აღწევს და ყოველწლიურად დაახლოებით 210 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს. ამავდროულად, რეგიონი დაფინანსების გამოწვევას სამი მიმართულებით აწყდება. რამდენიმე წევრ სახელმწიფოში ფისკალური სივრცე შეზღუდულია, რეგიონული პროექტების პორტფელი, რომლებიც საბანკო დაფინანსების მისაღებად საკმარისად მომზადებულია, შეზღუდულია და დაფინანსების მექანიზმები კვლავ ფრაგმენტულია როგორც ინსტიტუტებს, ისე საზღვრებს შორის. სწორედ აქ შეუძლია ADB-ს მნიშვნელოვანი ღირებულების შექმნა.
ADB, როგორც ASEAN-ის მთავარი ბანკი
მაისში გამართულ ASEAN-ის სამიტზე მე განვაცხადე, რომ ADB 2030 წლისთვის ASEAN-ის პრიორიტეტების მხარდასაჭერად 30 მილიარდ აშშ დოლარამდე რესურსის მობილიზებას შეძლებს.
თუმცა, ეს მხოლოდ დაფინანსების ვალდებულება არ არის. ეს არის ვალდებულება, დავეხმაროთ ASEAN-ს, პრიორიტეტები საინვესტიციოდ მიმზიდველ პროექტებად, ხოლო საინვესტიციოდ მიმზიდველი პროექტები კონკრეტულ შედეგებად აქციოს.
ADB მზად არის, ASEAN-ის მთავარი ბანკის როლი შეასრულოს. როგორც მთავარი ბანკი, ჩვენ ვართ თქვენი სტრატეგიული ფინანსური პარტნიორი, თქვენი მრჩეველი და პლატფორმა გრძელვადიანი განვითარების დაფინანსების მობილიზებისთვის.
ჩვენ შედეგებს სამი მიმართულებით მივაღწევთ: დაფინანსება, პროექტების მომზადება და კოორდინაცია.
პირველ რიგში, ჩვენ უზრუნველვყოფთ სპეციალიზებულ დაფინანსებას საჯარო და კერძო სექტორის ოპერაციებისთვის, რომლებიც ASEAN-ის პრიორიტეტებთან იქნება შესაბამისობაში.
მეორე, ჩვენ გავაძლიერებთ პროექტების მომზადებას ადრეული ეტაპიდან, რათა მყარი საინვესტიციო პროექტების პორტფელი შევქმნათ.
მესამე, ჩვენ უზრუნველვყოფთ მჭიდრო კოორდინაციას საზღვრებს შორის განხორციელების მხარდასაჭერად.
Connectivity Strategic Plan ითვალისწინებს ASEAN-ის ინფრასტრუქტურული პროექტების პორტფელის გაფართოებას, კერძო და საჯარო ინვესტიციების მობილიზებასა და პარტნიორებთან თანამშრომლობის გაღრმავებას. სწორედ ამას ვთავაზობთ ჩვენ.
სტრატეგიიდან პროექტებამდე: ASEAN-ის ელექტროენერგეტიკული ქსელი
ASEAN-ის ელექტროენერგეტიკული ქსელი არის ნათელი მაგალითი იმისა, თუ როგორ ვაქცევთ სტრატეგიას კონკრეტულ, ადგილზე განხორციელებულ პროექტებად.
ეს, არსებითად, მედეგობასა და ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას ეხება.
ASEAN-ს მნიშვნელოვანი ინვესტიციები დასჭირდება როგორც საზღვარგარეთული ელექტროენერგეტიკული კავშირების, ისე ეროვნული ელექტროენერგეტიკული ქსელების მიმართულებით. ADB ამ საჭიროებას მომდევნო 20 წლის განმავლობაში 100 მილიარდ აშშ დოლარზე მეტად აფასებს.
ADB ამ დღის წესრიგს მხარს უჭერს როგორც ფინანსისტი, მრჩეველი და რესურსების მობილიზატორი. ჩვენ ვგეგმავთ, მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში ASEAN-ის ელექტროენერგეტიკული ქსელისთვის 10 მილიარდ აშშ დოლარამდე გამოყოთ.
ამ წლის დასაწყისში ჩვენ დავაფუძნეთ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ენერგეტიკის რეგიონული დაკავშირებადობის ფონდი ASEAN-ის ისტორიაში პირველი სპეციალური ფონდი, რომელიც ელექტროენერგეტიკული ქსელის პროექტების მომზადებას ეძღვნება.
ასევე, ASEAN-თან და მსოფლიო ბანკთან ერთად, მხარს ვუჭერთ ASEAN-ის ელექტროენერგეტიკული ქსელის დაფინანსების ინიციატივას, რომლის მიზანია საჯარო და კერძო დაფინანსების კოორდინაცია.
ენერგეტიკის ფარგლებს მიღმა
იგივე მიდგომა ვრცელდება ენერგეტიკის ფარგლებს მიღმაც.
აპრილში ADB-მ 6 მილიარდი აშშ დოლარის მოცულობის ASEAN-ის კაპიტალის ბაზრების ინიციატივა დააფუძნა, რომელიც უფრო ღრმა და ინტეგრირებული კაპიტალის ბაზრების მხარდაჭერას ისახავს მიზნად.
ჩვენ ასევე განვავითარებთ დამატებით ინიციატივებს ფილიპინების თავმჯდომარეობის ფარგლებში. ეს მოიცავს ახალი ASEAN Digital Economy Framework Agreement-ის მხარდაჭერის მასშტაბის გაზრდას, ასევე ახალ ინიციატივებს ლურჯი ეკონომიკისა და მედეგი მდინარეებისა და სურსათის სისტემების მიმართულებით.
ერთობლივად, ეს ინიციატივები ASEAN-ის ეკონომიკებისთვის 30 მილიარდი აშშ დოლარის ოდენობის ვალდებულების ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც მაისში გამოვაცხადე.
ASEAN-ს მკაფიო პრიორიტეტები და ძლიერი ამბიცია აქვს.
ახლა გამოწვევა განხორციელებაა.
ADB თქვენი პარტნიორია ამ გამოწვევის დასაძლევად ფილიპინებთან, ASEAN-ის წევრ ქვეყნებსა და ASEAN-ის სამდივნოსთან ერთად.
ASEAN-ის ინტეგრაციის მომდევნო ეტაპი აშენდება იმ პროექტების მეშვეობით, რომლებიც თქვენს ეკონომიკებს დააკავშირებს, გააძლიერებს თქვენს მედეგობას და საზღვრებს შორის ახალ შესაძლებლობებს შექმნის.
ADB მზად არის, დაეხმაროს მათ შექმნაში", - განაცხადა აზიის განვითარების ბანკის პრეზიდენტმა.
სხვა სიახლეები
თვითმმართველ ქალაქებში ახალი მომხმარებლების გამანაწილებელ ქსელზე მიერთების ვადები გაიზარდა - დეტალები
31.08.2026.09:50
Galt & Taggart-ი განახლებულ პუბლიკაციას ,,ელექტროენერგიის ბაზარი საქართველოში - ივლისი 2026" აქვეყნებს.
,,წელს მკვეთრად გამოიკვეთა ელექტროენერგიის სეზონური დისბალანსი და საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიკაციის საჭიროება 2026 წლის ივლისში ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 4.1%-ით შემცირდა, თუმცა გაიზარდა ექსპორტი, რის გამოც ჯამური მოთხოვნა უცვლელი დარჩა (+0.2% წ/წ). ექსპორტის ზრდა გამოიწვია თურქეთში საბითუმო ფასების ზრდამ ($c 5.9 ივლ-26 vs $c 2.9 ივნ-26) და ესკოს ბარტერმა (ექსპორტის 76.8%). 2026 წლის ივლისში ჰიდროგენერაცია წლიურად 3.9%-ით გაიზარდა ჰიდროლოგიური პირობების დამსახურებით. მოთხოვნა-მიწოდებას შორის სიჭარბე, წინა 2 თვის მსგავსად ივლისშიც დაფიქსირდა, რამაც გამოიწვია გენერაციის შეზღუდვა ელექტროსისტემის მხრიდან. ჩვენი შეფასებით გენერაციის შეზღუდვა დაახლოებით 5%-ს შეადგენდა, ხოლო ბარტერის გარეშე ეს მოცულობა გაიზრდებოდა 10-15%-მდე. ბარტერმა, ერთი მხრივ, ჭარბი ჰიდროგენერაციის ათვისებას შეუწყო ხელი, თუმცა, მეორე მხრივ, საბალანსო ელექტროენერგიის გასაყიდი ფასი მნიშვნელოვნად, დაახლოებით 25%-ით შეამცირა კვტ.სთ-ზე 4.3 აშშ ცენტამდე. 2026 წლის პირველმა შვიდმა თვემ საქართველოს ელექტროენერგეტიკის ძირითადი გამოწვევები მკაფიოდ წარმოაჩინა: 1) 2026 წლის საექსპორტო სეზონზე თურქეთში დაბალმა ფასებმა გამოკვეთა საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირები საჭიროება; 2) იანვარ–აპრილში გაზრდილმა იმპორტმა, მაის–ივლისში გენერაციის შეზღუდვებმა და შემცირებულმა ექსპორტმა სეზონური დისბალანსის პრობლემა კიდევ ერთხელ აჩვენა. არსებული დინამიკა ზრდის წყალსაცავიანი ჰესების, ქარის ელექტროსადგურების, ენერგიის დაგროვებისა და საექსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების მნიშვნელობას", - წერს Galt & Taggart-ი.
Galt & Taggart-ის შეფასებით, ადგილობრივი მოხმარება ივლისში 4.1%-ით შემცირდა და 1.2 ტვტ.სთ შეადგინა. მოხმარების კლების მთავარი მიზეზი შედარებით გრილი ზაფხულია. კლება დაფიქსირდა ყველა სეგმენტში: აფხაზეთის რეგიონი: -7.4% წ/წ, პირდაპირი მომხმარებლები: -2.3% წ/წ, საცალო მომხმარებლები: -4.1% წ/წ.
,,მოხმარების შემცირებაში მცირე წვლილი სისტემურ გათიშვებსაც ჰქონდა. საქართველოში ივლის-აგვისტოში მოხდა 3 სისტემური ავარია, რასაც მოჰყვა ელექტროენერგიის შეწყვეტა თითქმის მთელი ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე საათის განმავლობაში. ავარიების მიზეზები ცნობილი არაა და მიმდინარეობს გამოძიება. ჩვენი შეფასებით, ავარიების შედეგად, ივლისის თვეში ელექტროენერგიის მოხმარება დაახლოებით 5 გვტ.სთ-ით შემცირდა, რაც ივლისის თვის ქვეყნის ჯამური მოხმარების 0.4%-ია. მიუხედავად ივლისის კლებისა, ჯამურად, 2026 წლის 7 თვეში, ელექტროენერგიის ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 3.8%-ით გაიზარდა და 8.5 ტვტ.სთ შეადგინა", - წერს Galt & Taggart-ი.
Galt & Taggart-ის მიხედვით, შემცირებული ადგილობრივი მოხმარების და კარგი ჰიდროლოგიური პირობების დამსახურებით, მიუხედავად გაზრდილი ექსპორტისა, თბოსადგურების გენერაცია წლიურად შემცირდა. შედეგად, მოთხოვნა-მიწოდებას შორის სიჭარბე მაისსა და ივნისთან შედარებით ნაკლები იყო, რაც ნაკლებ გენერაციის შეზღუდვაში გამოიხატა.
,,2026 წლის ივლისში, ჯამური ჰიდროგენერაცია წლიურად 3.9%-ით გაიზარდა და 1.4 ტვტ.სთ შეადგინა, ჯამური მიწოდების 98.1%. აქედან, ენგურ-ვარდნილის გენერაცია წლიურად 8.8%-ით გაიზარდა, ხოლო სხვა ჰესების გამომუშავება შემცირდა (სხვა რეგულირებადი ჰესები -0.2% წ/წ, დერეგულირებული ჰესები -2.6% წ/წ). ქარისა და მზის გენერაცია წლიურად 2.1-ჯერ გაიზარდა და ჯამური მიწოდების 0.9% შეადგინა. ზრდა გამოიწვია ახალი ელექტროსადგურების ექსპლუატაციაში შესვლამ (10.8 მგვტ მზე და 18.8 მგვტ ქარი). 2026 წლის ივლისში თბოსადგურების წილი ჯამურ მიწოდებაში 0.4%-მდე შემცირდა 2025 წლის ივლისის 4.0%-თან შედარებით და 0.01 ტვტ.სთ შეადგინა. 2026 წლის 7 თვეში ჰიდროგენერაცია წლიურად 5.3%-ით შემცირდა, გაიზარდა ქარისა და მზის სადგურების (+61.6% წ/წ) და თბოსადგურების (+18.6% წ/წ) გენერაცია, ხოლო იმპორტი 16.9%-ით გაიზარდა. შედეგად, იმპორტისა და თბოგენერაციის წილი მიწოდებაში 26.5%-მდე გაიზარდა (vs 22.5% 7M25-ში). 2026 წლის ივლისში თურქეთში ელექტროენერგიის ექსპორტი წლიურად გაიზარდა: 2.8-ჯერ გაიზარდა რაოდენობრივად 109 გვტ.სთ-მდე და ღირებულებით გაორმაგდა 5.0 მლნ აშშ დოლარამდე. ექსპორტის საშუალო ფასი წლიურად 27.4%-ით შემცირდა და 4.6 აშშ ცენტი/კვტ.სთ შეადგინა. მაისსა და ივნისთან შედარებით, თურქეთში ექსპორტის მოცულობა გაიზარდა თურქეთში გაზრდილი ფასების ($c 5.9 ივლ-26 vs $c 2.9 ივნ-26) და ესკოს ბარტერის გამო. ივლისში თურქეთში ექსპორტის 76.8% ესკომ თურქეთთან ბარტერის შეთანხმების ფარგლებში განახორციელა. ბარტერის შეთანხმებას ხელი მაისში მოეწერა, თუმცა რეალური ბარტერი პირველად ივლისის თვეში განხორციელდა. თურქეთში კომერციული ექსპორტი ასევე განახორციელა TDA ხელშეკრულებების მქონე ექვსმა კომპანიამ: შპს აჭარ-ენერჯი 2007, შპს ენერჯი დეველოპმენტ ჯორჯია, შპს სვანეთი ჰიდრო, შპს კასლეთი-2, შპს აისი, შპს ავსტრიან ჯორჯიან დეველოპმენტი. ივლისის ენერგობალანსში ასევე ფიქსირდება ელექტროენერგიის ექსპორტი აზერბაიჯანთან, თუმცა იგივე მოცულობით განხორციელდა იმპორტიც. აღნიშნული იმპორტი და ექსპორტი სისტემის სინქრონული პარალელური მუშაობისთვის არის საჭირო. 2026 წლის აპრილიდან ისინი იმპორტსა და ექსპორტში ცალ-ცალკე აისახება, მაშინ როცა მანამდე მხოლოდ ნეტო მოცულობა აღირიცხებოდა. 2026 წლის 7 თვეში, ელექტროენერგიის ექსპორტმა 236 გვტ.სთ (-52.4% წ/წ) და 11 მლნ აშშ დოლარი (-51.1% წ/წ) შეადგინა. საექსპორტო სეზონი დასრულდა და ექსპორტი აგვისტოში აღარ გაგრძელებულა. 2026 წლის ივლისში საბალანსო ელექტროენერგიის ფასი შემცირდა, ხოლო მოცულობა გაიზარდა - ორივე დინამიკა თურქეთში ესკოს მიერ განხორციელებულ ბარტერს უკავშირდება. 2026 წლის ივლისში, საბალანსო ელექტროენერგიის მოცულობა 0.23 ტვტ.სთ იყო (წლიური 18.8%-იანი ზრდა), ხოლო გასაყიდმა ფასმა კვტ.სთ-ზე 4.3 აშშ ცენტი (-27.3% წ/წ) შეადგინა. ესკომ თურქეთში ბარტერის მიზნებისთვის ადგილობრივი კომპანიებისგან შეისყიდა 83.6 გვტ.სთ (ივლისის ჯამური საბალანსო ენერგიის 35.6%) ელექტროენერგია 4.021 თეთრად. შედეგად, საბალანსო ელექტროენერგიის მოცულობა გაიზარდა, ხოლო ფასმა დაიკლო. ჩვენი შეფასებით, ბარტერის გარეშე, საბალანსო ელექტროენერგიის ფასი იქნებოდა კვტ.სთ- ზე 5.8 აშშ ცენტი. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გენერაციის ობიექტებისთვის, რადგან ეს ფასი ხშირად გამოიყენება პირდაპირ ხელშეკრულებებში საორიენტაციო ფასად. ივლისში საქართველოს ენერგეტიკულ ბირჟაზე ელექტროენერგიით ვაჭრობა არ განხორციელებულა. 30 ივლისიდან თვითმმართველ ქალაქებში ახალი მომხმარებლების გამანაწილებელ ქსელზე მიერთების ვადები გაიზარდა: 0.4 კვ მომხმარებლებისთვის: 50-100 სამუშაო დღე, 2025 წლის 40-90 სამუშაო დღის ნაცვლად. 6–10 კვ მომხმარებლებისთვის: 75-105 სამუშაო დღე, 2025 წლის 60-90 სამუშაო დღის ნაცვლად", - წერს Galt & Taggart-ი.