საქართველოს აქვს პოტენციალი, ხელი შეუწყოს რეგიონული ელექტროენერგეტიკული კავშირების განვითარებას, განახლებადი ენერგიის განვითარებასა და ექსპორტს | ევროკომისიის ანგარიში
ევროკომისიამ ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ 2026 წლის კომუნიკაციის თანმხლები დოკუმენტი – „საქართველოს 2026 წლის ანგარიში“ (Georgia 2026 Report) გამოაქვეყნა, რომელშიც საქართველოს სტრატეგიული ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარება, რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობა, სატრანსპორტო და ენერგეტიკული კავშირები და ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალია შეფასებული.
ანგარიშში საუბარია ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის მშენებლობის მიმდინარეობასა და განვითარების მოდელის ცვლილებაზე, საქართველოს ეკონომიკურ ურთიერთობებზე სერბეთთან, თურქეთსა და აზერბაიჯანთან, შუა დერეფნის განვითარებაზე, შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტსა და ქვეყნის პოტენციალზე ენერგეტიკის მიმართულებით.
კერძოდ, ევროკომისიის ანგარიშში აღნიშნულია:
• ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის მშენებლობა გაგრძელდა, მათ შორის ფსკერის დაღრმავებისა და ტალღმტეხის მშენებლობის სამუშაოები. 2026 წლის ივლისში განვითარების მოდელი შეიცვალა ე.წ. „ლენდლორდის“ (Landlord Port) მოდელით, რომელიც სახელმწიფოს სრულ საკუთრებას ითვალისწინებს. გაგრძელდა საზღვაო ტრანსპორტის დიგიტალიზაცია.
• საქართველო, ზოგადად, ინარჩუნებს კარგ ორმხრივ ურთიერთობებს მეზობელ ქვეყნებთან და ევროკავშირის გაფართოების პროცესში მონაწილე სხვა სახელმწიფოებთან. 2025 წელს საქართველომ სერბეთთან თანამშრომლობა გააძლიერა მაღალი დონის შეხვედრების გახშირებისა და საპარლამენტო თანამშრომლობის გაფართოების გზით. 2025 წლის დეკემბერში სერბეთსა და საქართველოს შორის თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებები დაიწყო.
• საქართველო და თურქეთი აგრძელებენ სტრატეგიულ პარტნიორობას მაღალი დონის კონტაქტების გააქტიურებით, მათ შორის 2025 წლის აგვისტოში თურქეთში პრეზიდენტის ოფიციალური ვიზიტით. ევროკავშირის შემდეგ თურქეთი საქართველოს უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორი და მნიშვნელოვანი ინვესტორია. ორი ქვეყანა თანამშრომლობს ისეთ მსხვილ ენერგეტიკულ პროექტებზე, როგორებიცაა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი, ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენი და სამხრეთის გაზის დერეფანი. შუა დერეფნის განვითარების ფარგლებში აქტიური თანამშრომლობა მიმდინარეობს, განსაკუთრებით ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო ხაზზე გადაზიდვების მოცულობის გაზრდის მიმართულებით. საქართველოს, თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამმხრივი რეგიონული თანამშრომლობის ფორმატი კვლავ მაღალ დონეზე გაგრძელდა, რეგიონული ენერგეტიკული და სატრანსპორტო კავშირების გაძლიერებისა და უსაფრთხოების სფეროში თანამშრომლობის განვითარების მიზნით.
• საქართველო ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნის (TCTC) გასწვრივ მდებარეობს და შესაბამისი ინფრასტრუქტურა უკვე გააჩნია. ამ დერეფნის შემდგომმა განვითარებამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს ევროკავშირის მიწოდების ჯაჭვებისა და სავაჭრო მარშრუტების დივერსიფიკაციას, ასევე სამხრეთ კავკასიაში რეგიონულ ინტეგრაციას.
საქართველოს აქვს პოტენციალი, ხელი შეუწყოს რეგიონული ელექტროენერგეტიკული კავშირების განვითარებას, განახლებადი ენერგიის წარმოებასა და ექსპორტს, იმ პირობით, რომ გაძლიერდება კრიტიკული ინფრასტრუქტურა და შიდა და რეგიონული ინტეგრაციის შესაძლებლობები. ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანია შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტისთვის „ორმხრივი ინტერესის პროექტის“ სტატუსის მინიჭების შესახებ ახლახან მიღებული გადაწყვეტილება, რადგან ის ქმნის საფუძველს მომავალში ელექტროენერგეტიკული ურთიერთკავშირების შესაძლო გაძლიერებისთვის.
საქართველოს ასევე აქვს პოტენციალი, მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს კრიტიკული ნედლეულის მიმართულებით, როგორც ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნის გასწვრივ მდებარე სატრანზიტო ქვეყანამ, რეგიონულმა გადამამუშავებელმა ჰაბმა და ზოგიერთი სტრატეგიული ნედლეულის, ძირითადად სპილენძისა და მანგანუმის, მიმწოდებელმა. ამ პოტენციალის რეალიზებისთვის საჭიროა ადგილობრივი საბადოების კვლევის, გადამუშავების შესაძლებლობებისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით არსებული შეზღუდვების აღმოფხვრა, ევროკავშირის სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა და ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნის გასწვრივ ლოგისტიკური შეფერხებების შემცირება.
სხვა სიახლეები
საქართველოს საბანკო სექტორი კვლავ მდგრადია - ევროკომისიის ანგარიში
05.11.2026.18:21
ევროკომისიამ ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ 2026 წლის კომუნიკაციის თანმხლები დოკუმენტი - „საქართველოს 2026 წლის ანგარიში“ (Georgia 2026 Report) გამოაქვეყნა, რომელშიც საქართველოს ეროვნული ბანკის საქმიანობა, ფინანსური სექტორის რეგულირების საკითხები, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შესაბამისობა და საბანკო სექტორში არსებული ვითარებაა შეფასებული. ანგარიშში საუბარია - საქართველოს ეროვნული ბანკის საქმიანობა და დამოუკიდებლობაზე, ფინანსური მომსახურების სფეროში პროგრესზე, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შესაბამისობასა და ახალი რეგულაციებზე, საქართველოს საბანკო სექტორის ტენდენციებზე:
• საქართველოს ეროვნული ბანკის (სებ) მთავარი მიზანი ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფაა, რაც შეესაბამება ევროკავშირის მონეტარული პოლიტიკის საკანონმდებლო ჩარჩოს. 2026 წლის მარტში, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) რეკომენდაციების შესაბამისად, მიღებულ იქნა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები, რომლებიც ითვალისწინებს უფლებამოსილებებისა და პასუხისმგებლობების გადანაწილებას ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს, პირველ ვიცე-პრეზიდენტს, ვიცე-პრეზიდენტებსა და აღმასრულებელ დირექტორს შორის. ასევე, ხელახლა განისაზღვრა ზედამხედველობის შესაბამისი სფეროები და გაუმჯობესდა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის დანიშვნის პროცედურები. თუმცა, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობის გასაძლიერებლად საჭიროა შემდგომი პროგრესი საბჭოს წევრების საკვალიფიკაციო კრიტერიუმების გაუმჯობესებისა და გადაწყვეტილებების მიღების კოლეგიალური მოდელის დანერგვის მიმართულებით.
• საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა კიდევ უფრო გააღრმავა ანგარიშგების სისტემების ინტეგრაცია ევროპოლის ევროს გაყალბებასთან ბრძოლის ცენტრალურ ოფისთან და შემოიღო ახალი რეგულაციები სტეიბლკოინებისა და ვირტუალური აქტივების მომსახურების პროვაიდერებისთვის, რათა ისინი შესაბამისობაში მოეყვანა კრიპტოაქტივების ბაზრების შესახებ ევროკავშირის 2023/1114 რეგულაციით დადგენილ შესაბამის წესებთან.
• საქართველოს საბანკო სექტორი კვლავ მდგრადია, თუმცა სავალუტო რისკების მიმართ მოწყვლადობა გამოწვევად რჩება. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით, 2026 წლის აპრილში საბანკო სისტემის კაპიტალის ადეკვატურობის კოეფიციენტი 22.2%-ს შეადგენდა. ბანკების უმეტესობა კვლავ მაღალი მომგებიანობით გამოირჩეოდა, ხოლო კაპიტალზე უკუგების (ROE) აგრეგირებულმა მაჩვენებელმა 21.9%-ს მიაღწია. მთლიანად სექტორის აქტივების ხარისხი კვლავ მაღალია, ხოლო უმოქმედო სესხების წილი მთლიან სესხებში პრაქტიკულად უცვლელი დარჩა და დაბალ, 2.6%-იან დონეზე შენარჩუნდა. როგორც აქტივების, ისე ვალდებულებების მაღალი დოლარიზაცია საბანკო სისტემის სტრუქტურულ სისუსტედ რჩება, თუმცა ფინანსური სტაბილურობის თვალსაზრისით ბანკებს უცხოურ ვალუტაში საკმარისი ბუფერები აქვთ. საანგარიშო პერიოდში უცხოურ ვალუტაში დენომინირებული სესხების წილი ძირითადად სტაბილური იყო და 2026 წლის აპრილში 39.4%-ს შეადგენდა. დეპოზიტების დოლარიზაციის დონე სესხების დოლარიზაციის მაჩვენებელზე მაღალია, თუმცა ბოლო 12 თვის განმავლობაში 3 პროცენტული პუნქტით შემცირდა და 48.6% შეადგინა. 2026 წლის აპრილში საკრედიტო ზრდა კვლავ მაღალი, 13.6% იყო, ამასთან, შინამეურნეობების დაკრედიტების ზრდა კორპორაციული სესხების ზრდას აღემატებოდა. ფინანსებზე ხელმისაწვდომობა მცირე ბიზნესისთვის კვლავ გამოწვევად აღიქმება, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო პერიოდში მდგომარეობა გაუმჯობესდა.