სებ-ი - პირველად ისტორიაში საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ინდექსები გლობალურ პლატფორმებზე გამოქვეყნდა, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის ბაზრის გამჭვირვალობასა და საინვესტიციო მიმზიდველობას
საქართველოს ეროვნული ბანკის ხელშეწყობით, პირველად გამოქვეყნდა საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ინდექსები და ხელმისაწვდომი გახდა როგორც ბლუმბერგის (Bloomberg IND), აგრეთვე ინდექსების პროვაიდერი კომპანიის პორტალის (https://indices.ice.com/) მეშვეობით. უახლოეს ხანებში ამ ინდექსების ძირითადი პარამეტრები ხელმისაწვდომი გახდება ეროვნული ბანკის ვებგვერდის მეშვეობითაც.
ამიერიდან, ადგილობრივ და საერთაშორისო ინვესტორებს შეეძლებათ მაქსიმალური გამჭირვალობით თვალი ადევნონ და გააანალიზონ საქართველოს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მომგებიანობა/შემოსავლიანობა, რისკ-მახასიათებლები და სხვა მაჩვენებლები.
საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ინდექსების გამოქვეყნებით პირველად ისტორიაში:
ინდექსები Intercontinental Exchange (ICE)-ის მიერ გამოქვეყნდა, რომელიც ფინანსური ბაზრის მონაცემებისა და ინდექსების ერთ-ერთი უმსხვილესი გლობალური მიმწოდებელია. აგრეთვე აღსანიშნავია, რომ ICE-ის ჯგუფში შედის მრავალი ცნობილი საფონდო ბირჟა და ქლირინგული ორგანიზაცია, მათ შორის ისეთი, როგორიცაა ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟის ჯგუფი (NYSE Group), აგრეთვე ფიუჩერსებისა და დერივატივების ბირჟები (ICE Futures US, Europe, Endex) და ქლირინგული ორგანიზაციები (ICE Clear US, Europe, Netherlands, Singapore).
დღეს ICE მართავს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ყოვლისმომცველ ინდექსთა პლატფორმას, რომელიც მოიცავს ათასობით სუვერენულ, კორპორაციულ და განვითარებადი ბაზრების ინდექსს. მისი მეთოდოლოგიური სიზუსტე და გლობალური აღიარება მას საერთაშორისო კაპიტალის ბაზრების ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ ინდექსების პლატფორმად აქცევს.
საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების შვიდი ინდექსი ამოქმედდა:
„All Maturity“ ინდექსი მოიცავს 10 წლამდე ვადიანობის მქონე საქართველოს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების სრულ სპექტრს, ხოლო „ICE Georgia Government Index“ კი 1 წლიდან 10 წლამდე ვადიანობით ყველა ობლიგაციას.
ძირითად ორ ინდექსთან ერთად აგრეთვე გამოქვეყნდა ვადიანობის მიხედვით დაჯგუფებული ინდექსები (0-1 წლამდე, 1-3 წლამდე, 3-5 წლამდე, 5-7 წლამდე და 7-10 წლამდე), რაც ინვესტორებს საშუალებას აძლევს, თვალი ადევნონ შემოსავლიანობის მრუდის კონკრეტულ სეგმენტებსა, დურაციის მაჩვენებლებს და ინვესტირება შესაბამისად განახორციელონ.
საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ნათია თურნავას განცხადებით, საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ინდექსების გამოქვეყნება უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯია ქვეყნის კაპიტალის ბაზრის განვითარების გზაზე.
„ამ ინდექსების დანერგვა საქართველოს ფინანსური სისტემის სტრუქტურულ წინსვლას ნიშნავს და მნიშვნელოვნად ზრდის ბაზრის გამჭვირვალობასა და საინვესტიციო მიმზიდველობას. ეს ამარტივებს პორტფელის ფორმირებას და აახლოებს საქართველოს ობლიგაციების ბაზრის ინფრასტრუქტურას საუკეთესო გლობალურ პრაქტიკასთან. მოსალოდნელია, რომ საერთაშორისო ბენჩმარკების დანერგვა ხელს შეუწყობს მეორადი ბაზრის განვითარებას, გააძლიერებს ინვესტორთა ნდობას და გააუმჯობესებს მონეტარული პოლიტიკის ტრანსმისიის ეფექტურობას. საქართველოს ეროვნული ბანკი კვლავაც ერთგული რჩება თანამედროვე ფინანსური ინფრასტრუქტურის ჩამოყალიბებისა და კონკურენტუნარიანი, საერთაშორისო დონეზე ინტეგრირებული კაპიტალის ბაზრის განვითარების მიზნისადმი“, - განაცხადა სებ-ის პრეზიდენტმა ნათია თურნავამ.
ინდექსების გამოქვეყნებაზე მუშაობა სებ-ის ფინანსური ბაზრების დეპარტამენტმა 2023 წელს დაიწყო როდესაც საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) ტექნიკური დახმარების მისიის რეკომენდაციებში გამოიკვეთა სახელმწიფო ობლიგაციების ადგილობრივი ინდექსის შექმნის აუცილებლობა, რაც თავისთავად მიზნად ისახავდა საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ბაზრის გაძლიერებას. სხვადასხვა გლობალური ინდექსების პროვაიდერებთან განხორციელებული კონსულტაციები, ტექნიკური სამუშაოებისა და მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდა.
ფიქსირებული შემოსავლის ინდექსებს, რომლის მეთოდოლოგიასაც საქართველოს სახელმწიფო ობლიგაციების ინდექსები ეფუძნება, ხანგრძლივი ისტორია აქვს. ამ ჯგუფის პირველი ინდექსები, 1970-იან წლებში იწყება, როდესაც საინვესტიციო ბანკმა Merrill Lynch-მა ერთ-ერთმა პირველმა გამოაქვეყნა აშშ-ს სახაზინო ობლიგაციების ინდექსები, რომლებიც მალევე ბაზრებისთვის გლობალურ ეტალონად (Benchmark) იქცა.
მოგვიანებით, Merrill Lynch-ი შეისყიდა Bank of America-ამ და ინდექსების გაერთიანების შედეგად ჩამოყალიბდა როგორც Bank of America Merrill Lynch-ის ინდექსების ოჯახი, რომელსაც აქტიურად იყენებენ ცენტრალური ბანკები, აქტივების მმართველები და საპენსიო ფონდები მთელ მსოფლიოში. 2017 წელს ინდექსების ბიზნესი InterContinental Exchange-მა შეიძინა, რამაც კიდევ უფრო გააფართოვა მისი ტექნოლოგიური შესაძლებლობები.
სხვა სიახლეები
საქართველოს ეროვნული ბანკი სარეზოლუციო ფონდის ფინანსურ ანგარიშგებას აქვეყნებს
30.06.2026.14:20
სებ-ი საბანკო სექტორის რეზოლუციის ჩარჩოს განვითარებას განაგრძობს და სარეზოლუციო ფონდის 2025 წლის ფინანსურ ანგარიშგებას აქვეყნებს. აღსანიშნავია, რომ ეროვნულმა ბანკმა სარეზოლუციო ფონდის შესახებ ფინანსური ინფორმაცია პირველად მოამზადა და ის სებ-ის ფინანსური ანგარიშგებისგან სრულად დამოუკიდებელი დოკუმენტია.
სარეზოლუციო ფონდი კომერციული ბანკების გაჯანსაღებისა და რეზოლუციის ჩარჩოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია, რომელიც 2020 წელს ბანკის რეზოლუციის პროცესის დაფინანსებისთვის შეიქმნა და მისი მიზანია კანონით განსაზღვრული შესაბამისი საფუძვლების არსებობისას აუცილებელი ფინანსური რესურსის მობილიზება ისე განახორციელოს, რომ შემცირდეს სისტემური რისკები და გადასახადის გადამხდელთა რესურსების გამოყენების საჭიროება.
2023 წლის დეკემბრამდე სარეზოლუციო ფონდი წარმოადგენდა მხოლოდ ე.წ. ex-post მექანიზმს, რაც გულისხმობდა რეზოლუციის საჭიროების შემთხვევაში დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ფარგლებში გამოყოფილი სახსრების ფონდში ჩარიცხვას. 2023 წლის დეკემბერში განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად, 2025 წლიდან სარეზოლუციო ფონდში კომერციული ბანკების მიერ ე.წ. ex-ante, ანუ წინასწარი შენატანების განხორციელება დაიწყო.
სარეზოლუციო ფონდი წარმოადგენს საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ მიმდინარე ანგარიშს და არ არის დამოუკიდებელი იურიდიული პირი. ფონდის სამიზნე ნიშნული დაზღვეული დეპოზიტების მთლიანი მოცულობის 3%-ს შეადგენს, რომლის მიღწევაც 8-წლიანი პერიოდის განმავლობაში, 2033 წლამდეა განსაზღვრული.
კომერციული ბანკებისთვის სარეზოლუციო ფონდში ყოველწლიური შენატანის ოდენობა განისაზღვრება წლის ბოლოს არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ბანკების აქტივების წილისა და ინდივიდუალური რისკის პროფილის გათვალისწინებით.
სარეზოლუციო ფონდს ადმინისტრირებას უწევს საქართველოს ეროვნული ბანკი, ხოლო ფონდის სახსრების ინვესტირების პროცესს, საქართველოს კანონმდებლობისა და ეროვნულ ბანკსა და დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს შორის გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე, დაცულობისა და ლიკვიდურობის პრინციპების შესაბამისად, დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტო ახორციელებს.
აღსანიშნავია, რომ საქართველოს საბანკო სექტორი სტაბილურია, კარგადაა კაპიტალიზირებული და ინარჩუნებს ლიკვიდურობის მყარ ბუფერებსა და მომგებიანობას.