საქართველოს ეროვნულ ბანკს საერთაშორისო რეზერვების მართვის მიმართულებით სწორი პოლიტიკა აქვს - დავით რუსია
საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორის, დავით რუსიას განცხადებით, ბოლო წლების გლობალური გამოწვევების ფონზე ქართულმა საბანკო სისტემამ მაღალი მდგრადობა აჩვენა. მისი თქმით, როგორც პანდემიის პერიოდში, ისე ომის შემდგომ პერიოდში, როდესაც საქართველოში ათიათასობით უცხო ქვეყნის მოქალაქე გადმოვიდა საცხოვრებლად, საბანკო სექტორმა მომსახურების უწყვეტობა შეინარჩუნა და მოსახლეობისთვის ფინანსურ სერვისებზე წვდომა შეუფერხებლად უზრუნველყო.
„2022 წლიდან დღემდე, თითქოს გუშინ იყო, მაგრამ უკვე 2026 წელია ანუ, ფაქტობრივად, ხუთწლიან პერიოდზე ვსაუბრობთ. ეს, პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, პანდემიით გამოწვეული პრობლემების დაძლევის პერიოდი იყო.
რეალურად, არცერთი საბანკო დაწესებულება არ გაჩერებულა. მოსახლეობისთვის არც ფულადი სახსრებისა თუ კრედიტების მიწოდება შეფერხებულა და არც ფინანსური ანგარიშსწორება თუ დეპოზიტების მიღება. საზოგადოებას ფინანსურ სფეროში არანაირი შეფერხება არ უგრძვნია. ამ პროცესში, რა თქმა უნდა, კომერციულმა ბანკებმა უდიდესი ძალისხმევა გასწიეს.
ყველას გვახსოვს პირბადეები და დამცავი ბარიერები ფილიალებში. საბანკო სისტემამ საკმაოდ დიდი ფინანსური და მატერიალური რესურსი გამოყო, რათა პანდემიასთან ბრძოლაში საქართველოს მთავრობას დახმარებოდა. გარდა ამისა, უნდა აღინიშნოს, რომ ომის შემდგომ პერიოდში საქართველოში საცხოვრებლად დაახლოებით 100-დან 150 000-მდე ექსპატი თუ უცხო ქვეყნის მოქალაქე გადმოვიდა ოჯახებით.
ამ ადამიანების მომსახურება, მიღება, საბანკო ბარათების გაცემა, ანგარიშსწორების მოწესრიგება თუ რისკების შეფასება - ეს ყველაფერი იმგვარად განხორციელდა, რომ როგორც შიდა, ისე გარე დამკვირვებლებში, აღფრთოვანების გარდა, სხვა რეაქცია არ გამოუწვევია“, - ამის შესახებ საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკურმა დირექტორმა დავით რუსიამ ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ში სტუმრობისას განაცხადა.
საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორის შეფასებით, ქვეყნის ფინანსური სტაბილურობის შენარჩუნებაში მნიშვნელოვან როლს ეროვნული ბანკის მკაცრი, თუმცა ეფექტური საბანკო ზედამხედველობა და რეზერვების მართვის პოლიტიკა ასრულებს. მისი თქმით, საქართველოს საერთაშორისო რეზერვების ნაწილი ოქროში და ჩინურ ფასიან ქაღალდებშია განთავსებული, ხოლო ეროვნული ბანკის მიერ რეზერვების აქტიური შევსება ლარის კურსის ზედმეტი გამყარებისგან ეკონომიკის დაცვას უწყობს ხელს.
„უნდა აღინიშნოს, რომ ქვეყანაში გვაქვს გარკვეულწილად მკაცრი, თუმცა ეფექტური საბანკო ზედამხედველობა. ამას თავად ეროვნული ბანკიც აღიარებს. ჩვენ ხშირად მოვუწოდებთ მათ რეგულაციების გარკვეული შერბილებისკენ, თუმცა ისინი კვლავ იმ არგუმენტს იშველიებენ, რომ ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორები ამ სიმკაცრეს იწონებენ და აქცენტს სწორედ მასზე აკეთებენ. გარდა ამისა, დღის წესრიგში დადგა რეზერვების დივერსიფიკაციის საკითხიც და საქართველოს საერთაშორისო რეზერვებიდან დაახლოებით 1 მილიარდი დოლარი ოქროშია დენომინირებული.
თუ ქალბატონ ნათიას (თურნავა) ერთ-ერთ მოხსენებას გავიხსენებთ, დაახლოებით 300 მილიონამდე ჩინურ ფასიან ქაღალდებშია დაბანდებული. დანარჩენი, რა თქმა უნდა, დოლარის რეზერვებშია, რომელიც კვლავინდებურად უალტერნატივოა. მიუხედავად იმისა, თუ რას ვსაუბრობთ ბაზარზე მიმდინარე გარკვეულ რყევებზე, დოლარი მაინც რჩება იმ ვალუტად, რომლისკენაც კრიზისის დროს ნებისმიერი ინვესტორი მიისწრაფვის - ჩვენგან დაწყებული, სხვა ნებისმიერი ქვეყნით დამთავრებული. მიგვაჩნია, რომ რეზერვებთან მიმართებაში საქართველოს ეროვნულ ბანკს დღეს გარკვეულწილად სწორი პოლიტიკა აქვს. დარწმუნებული ვარ, რეზერვების შევსების ასეთი აქტიური შესყიდვები რომ არა, ეს პროცესი ლარის კურსზე მყისიერად და ნეგატიურად აისახებოდა.
გამყარებული კურსი მოსახლეობისთვის შეიძლება პოზიტიური მაჩვენებელია, თუმცა ეკონომიკური თვალსაზრისით, ლარის ჭარბი გამყარება უარყოფითად აისახება როგორც ექსპორტზე, ისე იმპორტზე. კერძოდ, ამ დროს იმპორტი იაფდება, რაც ქვეყანაში უცხოური საქონლის მოცულობას ზრდის, ხოლო ადგილობრივი ექსპორტი ძვირდება და კონკურენტუნარიანობას კარგავს. სწორედ ამ პროცესში მკაფიოდ ჩანს ეროვნული ბანკის როლი, რომელიც დიდი სიფრთხილით ლავირებს გაცვლით კურსს, რეზერვების შევსებასა და ფინანსურ სტაბილურობას შორის“, - აღნიშნა საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკურმა დირექტორმა.
სხვა სიახლეები
ბაზრის ლიდერი საბანკო დაწესებულებები ძალიან სწრაფები და მოქნილები არიან - დავით რუსია
03.06.2026.15:30
მიკრო ბანკები და ციფრული ბანკები დღეს აქტიურად იმკვიდრებენ თავს საბანკო სისტემაში, - აცხადებს საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორი დავით რუსია, რომელიც ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ს სტუმარი იყო.
დავით რუსიას განცხადებით, დღეს საქართველოს საბანკო სისტემა 19 დაწესებულებას აერთიანებს, მათ შორის 14 უნივერსალურ კომერციულ ბანკს, ორ მიკრობანკსა და სამ ციფრულ ბანკს. მისი თქმით, მიკრობანკები და ციფრული ბანკები ბაზარზე შედარებით ახალი მოთამაშეები არიან და აქტიურად იმკვიდრებენ ადგილს საბანკო სექტორში.
„მიკრო და ციფრული ბანკები სრულიად ახალი მიმართულებაა - ეს დაახლოებით წელიწად-ნახევრის წინანდელი სიახლეა და რეალურად, ეს ფინანსური ინსტიტუტები დღეს აქტიურად იმკვიდრებენ თავს საბანკო სისტემაში. სიახლეები შემოაქვთ, თუმცა ტემპი ცოტა შეიძლება სასურველზე ნელი იყოს, მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს ამავე დროს, რომ ბაზრის ლიდერი საბანკო დაწესებულებები ასევე ძალიან სწრაფები და მოქნილები არიან.
აქ მინდა გავიხსენო ბატონ არჩილ გაჩეჩილაძის სიტყვები, როდესაც საქართველოს ბანკის ჯგუფი ბრიტანულ საფონდო ინდექსში - FTSE 100-ში შევიდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ კომპანია ლონდონის საფონდო ბირჟის 100 უმსხვილეს გიგანტს შორის მოხვდა. როდესაც იკითხეს, თუ ვინ იყვნენ ისინი და რამდენად გრძელვადიანი იქნებოდა მათი ადგილი ამ ასეულში, ერთ-ერთ ინვესტორს უპასუხია, რომ ეს ჯგუფი კიდევ უფრო დიდ წარმატებას მიაღწევდა. მისი არგუმენტი მარტივი იყო, მაშინ, როდესაც ბრიტანეთში კომპანიების საშუალო ზრდის მაჩვენებელი სულ რაღაც 2-3%-ია, საქართველოს ბანკის ჯგუფს 15-16%-იანი ზრდა აქვს, რაც მათ კიდევ უფრო მეტი განვითარების გარანტიას აძლევს.
მე მინდა წარმატებები ვუსურვო ნებისმიერ ქართულ ბანკს, რომლებიც საერთაშორისო ასპარეზისკენ იყურებიან. ჩვენ იმას არ ვამბობთ, რომ საქართველომ საკუთარი პოტენციალი უკვე სრულად ამოწურა, თუმცა, როდესაც რეგიონულ ექსპანსიაზე ვსაუბრობთ, ამის საუკეთესო მაგალითია თიბისი ბანკის საქმიანობა უზბეკეთში; ასევე 'საქართველოს ბანკი', რომელიც ახლახან სომხეთის ბაზარზეც გავიდა. გარდა ამისა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ქართულ ფინანსურ ინსტიტუტებს რეგიონში მუშაობის დიდი გამოცდილება აქვთ და მათი წარმომადგენლობები სხვადასხვა პერიოდში უკრაინაში, ბელარუსში, აზერბაიჯანსა თუ რუსეთშიც ოპერირებდნენ.
ამავდროულად, როდესაც საბანკო სისტემის ჯამურ აქტივებზე ვსაუბრობთ, მნიშვნელოვანია კავკასიის რეგიონის მასშტაბებს შევედაროთ. აბსოლუტურ მაჩვენებლებში, ჩვენი ჯამური აქტივები აზერბაიჯანისას დაახლოებით 2 მილიარდი დოლარით აღემატება, ხოლო სომხეთის მთლიან საბანკო ბაზარს - დაახლოებით 4-5 მილიარდი დოლარით ვუსწრებთ“, - აღნიშნა დავით რუსიამ.
სარეიტინგო კომპანიები საქართველოს მხოლოდ ცალკე ქვეყნად კი არა, მთლიან რეგიონულ კონტექსტში განიხილავენ და, როგორც დავით რუსია აცხადებს, ამ შეფასებებში საქართველო ბოლო პერიოდში პოზიციურად დაწინაურდა. მისი თქმით, ერთ-ერთი საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოს შეფასებით, საქართველო მეშვიდე კალათაში გადავიდა, მაშინ როცა რეგიონის სხვა ქვეყნები, მათ შორის აზერბაიჯანი და ცენტრალური აზიის სახელმწიფოები, ძირითადად მერვე კალათაში რჩებიან, რაც დადებით ტენდენციად ფასდება.
საქართველოს საბანკო ასოციაციის ანალიტიკური დირექტორი აღნიშნავს, რომ საქართველოში ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-მ 10 000 დოლარს გადააჭარბა, რაც მისი შეფასებით, ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების მნიშვნელოვან ეტაპს ასახავს. მისი თქმით, ეს მაჩვენებელი რამდენიმე წლის წინ შორეულ მიზნად ითვლებოდა, ხოლო დღეს საქართველო საერთაშორისო სავალუტო ფონდის კლასიფიკაციით საშუალო და მაღალი შემოსავლის მქონე ქვეყნების დიაპაზონშია.
„მშპ-ის ერთ სულ მოსახლეზე 10 000-დოლარიანი ნიშნული, რომელზეც დაახლოებით 5-10 წლის წინ მხოლოდ შორეულ პერსპექტივაში თუ ვისაუბრებდით, დღეს უკვე რეალობაა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის კლასიფიკაციით, საშუალოზე მაღალი შემოსავლების მქონე ქვეყნების კატეგორია 4 000-დან 14 000 დოლარამდე განისაზღვრება. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ ამ ჯგუფის ქვედა ზღვარს დიდი ხანია დავშორდით, სულ ახლახან გადავაბიჯეთ 10 000-დოლარიან ბარიერს და ახლა უკვე ზედა ნიშნულისკენ - 14 000 დოლარისკენ მივისწრაფვით. იმედი გვაქვს, რომ მომდევნო ორ-სამ წელიწადში ამ მაჩვენებელსაც მივაღწევთ. ამ ნიშნულის დაძლევით საქართველო დაუახლოვდება აღმოსავლეთ ევროპის ისეთ ქვეყნებს, როგორებიცაა პოლონეთი და ესტონეთი, რომელთაც ეს ეტაპი უკვე გაიარეს და დღეს მაღალშემოსავლიან სახელმწიფოთა რიგებში ირიცხებიან“. - ამბობს დავით რუსიშვილი.